Oqmöla viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Oqmöla viloyati (qozoqça Aqmola) — Qozoğistonning şimoliy-markaziy qismidagi viloyat. Inglizça Vikipediyaga köra, qozoqça «Aqmola» nomi «oq qabr» degan ma'noni bildiradi. Mamlakat poytaxti Ostona viloyat hududi içida joylaşgan bölsa-da, ma'muriy jihatdan unga kirmaydi. Rusça Vikipediyaga köra, 1999-yildan viloyatning ma'muriy markazi — Kökşetau şahri.12
Tarixi
13Viloyat 1939-yilda Qarağandi va Şimoliy Qozoğiston viloyatlari hududining bir qismidan taşkil etilgan. ÖzME'ga köra, u 1961-yilgaça Akmolinsk, 1961–1992-yillarda Selinograd viloyati deb atalgan, 1992-yildan esa Oqmöla nomini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, sovet davrida viloyat qöriq yerlarni özlaştiriş harakatining markazlaridan biri bölgan; 1960–1965-yillarda u Qöriq ölka tarkibiga kirgan. 1999-yilda Şimoliy Qozoğiston viloyatining uç tumani Kökşetau, Şçuçinsk va Stepnyak şaharlari bilan birga Oqmöla viloyatiga ötkazilgan va viloyat markazi Kökşetauga köçirilgan. ÖzME yozilgan paytda markaz hali Ostona edi.
Tabiati
13ÖzME ma'lumotiça, viloyat Qozoğiston past toğlarining şimoli-ğarbiy qismida joylaşgan bölib, hududining katta qismi tölqinsimon tekislikdan iborat; mutlaq balandlik asosan 300–400 metr. Şarqda Yermentov toğlari, janubi-ğarbda Tengiz-Qurğaljin botiği bor. Rusça Vikipediyaga köra, viloyatning eng baland nuqtasi — 947 metrlik Kökşe toği.
Iqlimi keskin kontinental va quruq. ÖzME'ga köra, iyulning örtaça harorati 20°, yanvarniki −18°, yillik yoğin 300 millimetr atrofida. Eng yirik daryosi — Işim (Yesil); köllar köp. Şimoldagi qoratuproqlarda şuvoq va betaga ösadi, daştlarda kemiruvçilar, tuyoqlilar, yirtqiçlar va quşlar yaşaydi. Hududda Qurğaljin qöriqxonasi joylaşgan.
Yer ostidan oltin, boksit, surma, mis, toşkömir, gil va kvars qumi qazib olinadi. Inglizça Vikipediya ham oltin va kömir qazib olinişini viloyatning muhim tarmoği sifatida tilga oladi.
Maydoni va aholisi
13ÖzME viloyat maydonini 155,1 ming kvadrat kilometr, aholisini esa 583,3 ming kişi (1999) deb körsatadi. Hududiy özgarişlardan söng Inglizça Vikipediya maydonni 146,2 ming kvadrat kilometr, aholini esa taxminan 715 ming kişi deb beradi. Aholining asosiy qismini qozoqlar va ruslar taşkil etadi; ukrain, nemis, tatar va belorus jamoalari ham bor. Rusça Vikipediyaga köra, hozir viloyat 17 tuman va 3 viloyat ahamiyatidagi şahardan iborat.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, Oqmöla — Qozoğistonning yirik ğallaçilik mintaqalaridan biri. Qişloq xöjaligida dehqonçilik, göşt-sut çorvaçiligi, parrandaçilik, çöçqaçilik, mayin junli qöyçilik va yilqiçilik rivojlangan; qişloq xöjaligi yerlarining katta qismini yaylovlar egallaydi. Işim daryosi va çuçuk köllarda baliq ovlanadi.
Energetika Qarağandi havzasi kömiri va mazutga asoslangan. Sanoatda kon qaziş, qişloq xöjaligi maşinasozligi, oziq-ovqat va mebel işlab çiqariş, quriliş materiallari tarmoqlari bor. ÖzME yozganiça, korxonalarning köpi Ostonada, şuningdek Makinsk, Atbasar, Alekseyevka va Şörtandi kabi aholi punktlarida joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Oqmöla viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4563 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOqmöla viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4563
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4563
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Акмолинская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Akmola Regionen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 6-jild, 313-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 313-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.