Özböy

+ Özböy (Uzboy, Ğarbiy Özböy) — [[m:387|Turkmaniston]]ning şimoli-ğarbiy qismidagi çölda saqlanib qolgan qadimiy daryo vodiysi, Amudaryoning bir vaqtlar Sariqamiş köli orqali Kaspiy dengiziga oqib borgan tarmoği. ÖzME'ga k…

+ ## Nomi

+ Rusça Vikipediyaga köra, nom ikki qismdan tuzilgan. «Uz» qismi qadimgi turkiy «uğuz» sözi bilan boğlanadi: bu söz daryo, suv ma'nosini bergan va turkmanlarning qadimgi nomi — ğuz (oğuz) bilan ham aloqador deb taxmin qili…

+ ## Tavsifi

+ ÖzME'ga köra, Özböyning uzunligi 550 km, barça egri-bugriliklarini hisobga olganda esa 775 km ga yetadi. Vodiyning kengligi bir xil emas: ayrim joylarda 4–6 km, çuqurligi 20–30 m, ba'zi qismlarda esa u 100–200 m gaça tor…

+ Çap qirğoq tomoni qadimgi Amudaryo yotqiziqlaridan tarkib topgan Pastqam Qoraqumga töğri keladi, öng qirğoq esa Qoplonqir, Uçtaganqum, Çilmamedqum kabi turli tuzilişdagi hududlardan iborat. Janubi-ğarbda Özböy Katta va K…

+ ## Tarixi va örganilişi

+ ÖzME'ga köra, Gerodot kabi antik muallif ham, Muqaddasiy, Hamdulloh Qazviniy, Hofizi Abru, Abulğoziy kabi örta asr mualliflari ham Özböyni Amudaryoning Kaspiyga quyiladigan tarmoği deb bilgan. 19–20-asrlarda uning kelib …

+ Arxeologik izlanişlar natijasida qirğoqlardan neolit davri manzilgohlari, bronza davri sopol idişlari va miloddan avvalgi 7–5-asrlarga oid qarorgohlar topilgan. ÖzME'ga köra, miloddan avvalgi 4-ming yillikdan 1-ming yill…

+ Inglizça Vikipediyaga köra, Özböy qirğoqlarida 17-asrgaça dehqonçilik madaniyati mavjud bölgan, suv birdan töxtagaç, bu yerda yaşagan turkman qabilalari köçmançi turmuşga ötişga majbur bölgan. 1950-yillar boşida eski öza…

+ ÖzME'ga köra, Örta Osiyoning çöl hududlarida faqat qisqa vaqt suv oqqan yoki oqimi butunlay töxtagan boşqa quruq özanlar ham umumiy nom bilan özböy deb ataladi.