Alifbo
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 330-b. — ziyouz.com
Alifbo (arab A.sining boşlanğiç ikki harfi — alif va bo nomidan olingan) — biror tilning yozuviga qabul qilingan va ma'lum an'anaviy tartib berilgan yozuv belgilari (mas, arab A.si, lotin A.si) yoki böğin belgilar (mas, hind A.si — devanagari) majmui. A. mil. av. 2000-y. oxirlarida qad. Ugarit va finikiy yozuvi tovuş tizimidan kelib çiqqan. Undan ilgari Misr iyerogliflari sanoq tizimi mavjud bölgan, deb taxmin qilinadi. Turkiy xalqlarning run va turkiy (uyğur) yozuvlari bölgan. Ammo, bu öziga xos turkiy yozuvlar Axi haqida ma'lumot uçramaydi. Ularga oid harflar jadvali tovuş belgilari haqidagi boşqa manbalardagi ma'lumotlar hamda şu yozuv yodgorliklari asosida tuzilgan. Hoz. harfiy va ba'zan böğin A.lari finikiy A. sidan, oromiy (arab, yahudiy), yunon (lotin va h.k.) va b. Alardan kelib çiqqan. Arab A.siga — barça arab mamlakatlari, şuning-dek Eron, Afğoniston, Pokiston, Şarqiy Turkiston — Şinjon, şuningdek 13—20-a. boşlarida turkiy xalqlar yozuv tizimida; lotin A.siga Amerika, Avstraliya qit'asidagi barça xalqlar, Yevropaning köpçilik xalqlari, Osiyo va Afrikadagi ba'zi xalqlar (Indoneziya, Turkiya va b.) yozuv tizimida; Kirill A.siga — Yevropa, Osiyodagi ba'zi xalqlar yozuv tizimida; hind böğin A.siga — Hindistondagi köpgina elatlar yozuv tizimida amal qilingan. Yana q. Arab yozuvi, Arman yozuvi, Gruzin yozuvi, Koreys yozuvi, Turkiy(uyğur) yozuvi, Örxun-yenisey yozuvi, Yunon yozuvi, Hind yozuvi, Lotin alifbosi.
Q.: Arab yozuvi, Arman yozuvi, Gruzin yozuvi, Koreys yozuvi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛИФБО (араб А.сининг бошланғич икки ҳарфи — алиф ва бо номидан олинган) — бирор тилнинг ёзувига қабул қилинган ва маълум анъанавий тартиб берилган ёзув белгилари (мас, араб А.си, лотин А.си) ёки бўғин белгилар (мас, ҳинд А.си — деванагари) мажмуи. А. мил. ав. 2000-й. охирларида қад. Угарит ва финикий ёзуви товуш тизимидан келиб чиққан. Ундан илгари Миср иероглифлари саноқ тизими мавжуд бўлган, деб тахмин қилинади. Туркий халқларнинг рун ва туркий (уйғур) ёзувлари бўлган. Аммо, бу ўзига хос туркий ёзувлар Ахи ҳақида маълумот учрамайди. Уларга оид ҳарфлар жадвали товуш белгилари ҳақидаги бошқа манбалардаги маълумотлар ҳамда шу ёзув ёдгорликлари асосида тузилган. Ҳоз. ҳарфий ва баъзан бўғин А.лари финикий А. сидан, оромий (араб, яҳудий), юнон (лотин ва ҳ.к.) ва б. Алардан келиб чиққан. Араб А.сига — барча араб мамлакатлари, шунинг-дек Эрон, Афғонистон, Покистон, Шарқий Туркистон — Шинжон, шунингдек 13—20-а. бошларида туркий халқлар ёзув тизимида; лотин А.сига Америка, Австралия қитъасидаги барча халқлар, Европанинг кўпчилик халқлари, Осиё ва Африкадаги баъзи халқлар (Индонезия, Туркия ва б.) ёзув тизимида; Кирилл А.сига — Европа, Осиёдаги баъзи халқлар ёзув тизимида; ҳинд бўғин А.сига — Ҳиндистондаги кўпгина элатлар ёзув тизимида амал қилинган. Яна қ. Араб ёзуви, Арман ёзуви, Грузин ёзуви, Корейс ёзуви, Туркий(уйғур) ёзуви, Ўрхун-енисей ёзуви, Юнон ёзуви, Ҳинд ёзуви, Лотин алифбоси.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.