Elektrometallurgiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86-b. — ziyouz.com
Elektrometallurgiya — metallar va qotişmalarni elektr toki yordamida olişning sanoat usullarini yaratiş va ulardan amalda foydalaniş bilan şuğullanadigan metallurgiya sohasi. Unda elektrotermik va elektrokimyoviy jarayonlar qöllaniladi. Elektrotermik jarayonlar rudalarvakonsentratlardan metallarni ajratib oliş, qora va rangli metallarni, ularning asosidagi qotişmalarni oliş va rafinatsiyalaşda işlatiladi. Bu jarayonlarda elektr energiyasi texnologik issikdik manbai hisoblanadi. Elektrokimyoviy jarayonlar asosan qora va rangli metallar işlab çiqarişda qöllanadi.
Elektrotermik jarayonlar pölatni yoyli va induksion peçlarda eritişni, maxsus E.ni, rudani tiklaş usullarini, şaxta elektr peçlarda çöyan olişni, nikel, qörğoşin va boşqalar metallar oliş usullarini öz içiga oladi. Bu jarayonlar galvanotexnika, elektroliz usullariga asoslanadi.
Rux, marganets, nikel, temir va boşqalar metallar sanoat miqyosida rafinatsiyalab olinadi. Alyuminiy, magnit, kaliy va boşqalar suyultirilgan tuzlarni 700— 1000 trada elektrolizlab olinadi.
Özbekistonda Bekobod şahridagi Özbekiston metallurgiya zavodida metallar asosan elektr peçlarda olinadi (q. Metallurgiya, Rangli metallurgiya, Qora metallurgiya).
Q.: Metallurgiya, Qora metallurgiya, Rangli metallurgiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОМЕТАЛЛУРГИЯ — металлар ва қотишмаларни электр токи ёрдамида олишнинг саноат усулларини яратиш ва улардан амалда фойдаланиш билан шуғулланадиган металлургия соҳаси. Унда электротермик ва электрокимёвий жараёнлар қўлланилади. Электротермик жараёнлар рудаларваконцентратлардан металларни ажратиб олиш, қора ва рангли металларни, уларнинг асосидаги қотишмаларни олиш ва рафинациялашда ишлатилади. Бу жараёнларда электр энергияси технологик иссикдик манбаи ҳисобланади. Электрокимёвий жараёнлар асосан қора ва рангли металлар ишлаб чиқаришда қўлланади.
Электротермик жараёнлар пўлатни ёйли ва индукцион печларда эритишни, махсус Э.ни, рудани тиклаш усулларини, шахта электр печларда чўян олишни, никель, қўрғошин ва бошқалар металлар олиш усулларини ўз ичига олади. Бу жараёнлар гальванотехника, электролиз усулларига асосланади.
Рух, марганец, никель, темир ва бошқалар металлар саноат миқёсида рафинациялаб олинади. Алюминий, магнит, калий ва бошқалар суюлтирилган тузларни 700— 1000 трада электролизлаб олинади.
Ўзбекистонда Бекобод шаҳридаги Ўзбекистон металлургия заводида металлар асосан электр печларда олинади (қ. Металлургия, Рангли металлургия, Қора металлургия).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.