Foydali qazilmalar koni
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194-b. — ziyouz.com
Foydali qazilmalar koni - geologik jarayenlar natijasida yer osti va ustida yiğilgan mineral moddalarning mikdori, sifati va sanoatda foydalanişga yaroqli şaroitda töplanib yotişi. Gaz (uglevodorod tarkibli yonuvçi gazlar va geliy, neon, argon, kripton — yonmaydigan gazlar), suyuq (neft va yer osti suvlari) va qattiq (qimmatbaho elementlar, kristallar, minerallar, toğ jinslari) foydali kazilmalardan iborat konlar mavjud. Sanoatda foydalanişiga köra, F.q.k. rudali, noruda, yonuvçi va gidrominerallilarga bölinadi. Undan taşqari, yer osti suvlari (içimlik, texnik, balneologik yoki mineral suvlar hamda neftli, brom, yod, radiy tarkibli va b. suvlar) konlari mavjud. F.q.k. yer ustida (oçiq konlar) yoki yer ostida (yopiq konlar) bölişi mumkin. F.q.k. Yer pusti rivojlanişining hamma davrlarida hosil bölgan. Paydo böliş joylariga qarab geosinklinal va platforma F.q.k.ga ajratiladi. Konlarninghosil böliş şaroitiga qarab seriyalarga [sedimentogen (gipergen), magmat o gen (gipogen) va metamorfogen], seriyalar öz navbatida, guruh, sinf va kiçik sinflarga bölinadi (q. Gipergen konlar, Gipogen konlar, Metamorfogen konlar).
Q.: Gipergen konlar, Gipogen konlar, Metamorfogen konlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОЙДАЛИ ҚАЗИЛМАЛАР КОНИ - геологик жараенлар натижасида ер ости ва устида йиғилган минерал моддаларнинг микдори, сифати ва саноатда фойдаланишга яроқли шароитда тўпланиб ётиши. Газ (углеводород таркибли ёнувчи газлар ва гелий, неон, аргон, криптон — ёнмайдиган газлар), суюқ (нефть ва ер ости сувлари) ва қаттиқ (қимматбаҳо элементлар, кристаллар, минераллар, тоғ жинслари) фойдали казилмалардан иборат конлар мавжуд. Саноатда фойдаланишига кўра, Ф.қ.к. рудали, норуда, ёнувчи ва гидроминераллиларга бўлинади. Ундан ташқари, ер ости сувлари (ичимлик, техник, бальнеологик ёки минерал сувлар ҳамда нефтли, бром, йод, радий таркибли ва б. сувлар) конлари мавжуд. Ф.қ.к. ер устида (очиқ конлар) ёки ер остида (ёпиқ конлар) бўлиши мумкин. Ф.қ.к. Ер пусти ривожланишининг ҳамма даврларида ҳосил бўлган. Пайдо бўлиш жойларига қараб геосинклиналь ва платформа Ф.қ.к.га ажратилади. Конларнингҳосил бўлиш шароитига қараб серияларга [седиментоген (гиперген), магмат о ген (гипоген) ва метаморфоген], сериялар ўз навбатида, гуруҳ, синф ва кичик синфларга бўлинади (қ. Гиперген конлар, Гипоген конлар, Метаморфоген конлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.