Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Torit

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 505-b. — ziyouz.com

    Torit — orolli silikatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi ThSiO4. T.ning turlari: oranjit (töq sariq rangli şaffof turi); uranotorit (UO2 10% gaça); torogummit (H2O 15% gaça); ferritorit (Fe2O3 13% gaça); kalsiotorit va fosfor tarkibli T — auerlit. Undan taşqari, T. tarkibida aralaşma sifatida (ThO2 77% gaça), A1, Ti, Mn, U, TR, Fe, Sa, R hamda kamyob yer elementlari mavjud. Tetragonal singoniyada kristallanadi. Odatda, donador agregatlar körinişida böladi. Köpçilik T.lar metamikt mineral (q. Metamikt minerallar). Rangi qora, qizğişqönğir, töq sariq. Qattiqligi 4,5—5, ziçligi 4,1—6,7 g/sm3. Kuçli radioaktiv (q. Radioaktiv minerallar). T. şaffof, anizatrop, mört, yoğdek yaltiraydi. Granitlarda, ba'zan işqorli toğ jinslarida, pegmatitlarda va gidrotermal tomirlarda aksessor mineral tarzida uçraydi. T.lar, odatda, katta uyumlar hosil qilmaydi, kassiterit, sirkon bilan birga soçmalardan olinadi. Toriy rudasi (q. Toriy rudalari). Özbekistonda ÇatqolQurama regionining granitoidlarida aksessor mineral holida uçraydi.

    Q.: Metamikt minerallar, Radioaktiv minerallar, Toriy rudalari

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТОРИТ — оролли силикатлар синфига мансуб минерал. Кимёвий таркиби ThSiO4. Т.нинг турлари: оранжит (тўқ сариқ рангли шаффоф тури); ураноторит (UO2 10% гача); торогуммит (Н2О 15% гача); ферриторит (Fe2O3 13% гача); кальциоторит ва фосфор таркибли Т — ауэрлит. Ундан ташқари, Т. таркибида аралашма сифатида (ThO2 77% гача), А1, Ti, Mn, U, TR, Fe, Са, Р ҳамда камёб ер элементлари мавжуд. Тетрагонал сингонияда кристалланади. Одатда, донадор агрегатлар кўринишида бўлади. Кўпчилик Т.лар метамикт минерал (қ. Метамикт минераллар). Ранги қора, қизғишқўнғир, тўқ сариқ. Қаттиқлиги 4,5—5, зичлиги 4,1—6,7 г/см3. Кучли радиоактив (қ. Радиоактив минераллар). Т. шаффоф, анизатроп, мўрт, ёғдек ялтирайди. Гранитларда, баъзан ишқорли тоғ жинсларида, пегматитларда ва гидротермал томирларда акцессор минерал тарзида учрайди. Т.лар, одатда, катта уюмлар ҳосил қилмайди, касситерит, циркон билан бирга сочмалардан олинади. Торий рудаси (қ. Торий рудалари). Ўзбекистонда ЧатқолҚурама регионининг гранитоидларида акцессор минерал ҳолида учрайди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.