Venalarning varikoz kengayişi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 103-b. — ziyouz.com
Venalarning varikoz kengayişi (lot. varix — venalarning kengayişi) — venalarning kengayib çözilişi va tugun-tugun bölib qolişi. Asosan yuza joylaşgan venalar: oyoq, töğri içak (q. Bavosir), uruğ tizimçasi (q. Varikotsele) va qizilöngaçning şilliq qavati ostidagi venalar kengayadi. Vena devorining tuğma zaifli-gi. mörtlaşuvi, qopqoqlari (klapanlari) ning yetişmovçiligi tomirlarda qon oqişi maromini izdan çiqarib, ular içidagi bosimning oşişiga olib keladi. Oğir jismonny iş qiliş, tik oyokda işlaş (kasbga aloqador), çanoq venalarini homilali baçadon ezib qöyişi va b. kasalliklar natijasida qon oqişining qiyinlaşuvi sabab böladi. Kengaygan venalar teri ostidan tugun-tugun (varikoz tugunlar) bölib, börtib körinib turadi.
Kasallik asta-sekin paydo böladi. Kengaygan venalar oyokda bölsa, bemor tik turganida yaqqol közga taşlanadi. Venalari kengaygan joy terisining qon b-n ta'minlanişi buzilişi oqibatida şu soha terisi yupqalaşib, rangi özgaradi, salga jarohatlanadigan bölib qoladi, keyinçalik şu joyda trofik yara hosil bölişi mumkin. Oyoq oğriydi, bemor tez çarçaydi, oğriq ayniqsa uzoq turib qolganda yoki keçga borib zörayadi, oyoq şişib, yuriş qiyinlaşadi. Venalar juda kengayib, ularda qon oqişi qiyinlaşişi, turli yalliğlanişlar va tromblar (q. Tromboflebit) paydo bölişi mumkin.
Davosi, odatda, kasallikning keçişiga boğliq; yengilroq xilida elastik bint boğlaş, maxsus paypoq kiyiş, badan tarbiya, davo fizkulturasi, yengil gimnastika, şuningdek fizioterapevtik muolajalar, dori-darmonlar buyuriladi. Kasallik zörayib ketganda jarrohlik usuli qöllaniladi. Oldini oliş uçun yengil badan tarbiya maşqlarnni bajariş, işdan keyin ozroq masofaga sekin piyoda yurib boriş, organizmni çiniqtiriş (çömiliş, quyoşda toblaniş va b.), vitaminlar qabul qiliş lozim.
Q.: Bavosir, Tromboflebit, Varikotsele
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕНАЛАРНИНГ ВАРИКОЗ КЕНГАЙИШИ (лот. varix — веналарнинг кенгайиши) — веналарнинг кенгайиб чўзилиши ва тугун-тугун бўлиб қолиши. Асосан юза жойлашган веналар: оёқ, тўғри ичак (қ. Бавосир), уруғ тизимчаси (қ. Варикоцеле) ва қизилўнгачнинг шиллиқ қавати остидаги веналар кенгаяди. Вена деворининг туғма заифли-ги. мўртлашуви, қопқоқлари (клапанлари) нинг етишмовчилиги томирларда қон оқиши маромини издан чиқариб, улар ичидаги босимнинг ошишига олиб келади. Оғир жисмоннй иш қилиш, тик оёкда ишлаш (касбга алоқадор), чаноқ веналарини ҳомилали бачадон эзиб қўйиши ва б. касалликлар натижасида қон оқишининг қийинлашуви сабаб бўлади. Кенгайган веналар тери остидан тугун-тугун (варикоз тугунлар) бўлиб, бўртиб кўриниб туради.
Касаллик аста-секин пайдо бўлади. Кенгайган веналар оёкда бўлса, бемор тик турганида яққол кўзга ташланади. Веналари кенгайган жой терисининг қон б-н таъминланиши бузилиши оқибатида шу соҳа териси юпқалашиб, ранги ўзгаради, салга жароҳатланадиган бўлиб қолади, кейинчалик шу жойда трофик яра ҳосил бўлиши мумкин. Оёқ оғрийди, бемор тез чарчайди, оғриқ айниқса узоқ туриб қолганда ёки кечга бориб зўраяди, оёқ шишиб, юриш қийинлашади. Веналар жуда кенгайиб, уларда қон оқиши қийинлашиши, турли яллиғланишлар ва тромблар (қ. Тромбофлебит) пайдо бўлиши мумкин.
Давоси, одатда, касалликнинг кечишига боғлиқ; енгилроқ хилида эластик бинт боғлаш, махсус пайпоқ кийиш, бадан тарбия, даво физкультураси, енгил гимнастика, шунингдек физиотерапевтик муолажалар, дори-дармонлар буюрилади. Касаллик зўрайиб кетганда жарроҳлик усули қўлланилади. Олдини олиш учун енгил бадан тарбия машқларнни бажариш, ишдан кейин озроқ масофага секин пиёда юриб бориш, организмни чиниқтириш (чўмилиш, қуёшда тобланиш ва б.), витаминлар қабул қилиш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.