Xonandalik uslubi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 182-b. — ziyouz.com
Xonandalik uslubi - vokal musiqa asarlarini ijro etiş yöli. Xonanda ovozini çiqariş va işlatiş usullari, ovozning tuyey, kenglik kölami, kuçi, jarangdorligi va b. sifatlar bilan ajralib turadi. Yevropa professional vokal san'atida tovuşni kökrakdan, tanglaydan çiqariş kabi usullar qöllaniladi (q. Belkanto). Özbek va tojik an'anaviy aşulaçiligida binigi (dimoğdan çiqariladigan ovoz), guligi (tomoqdan çiqariladigan ovoz), işkami (kökrakqorin diafragmasi vositasida hosil qilinadigan ovoz) usullari mavjud. Asosiy X.u.lari: kuyçan uslub, unda keng, ravon ohangdorlik — kantilena asosiy örin egallaydi; deklamatsiya uslubi — nutq intonatsiyasiga yaqin {reçitativ); koloraturali uslub, unda kuylaş öz xarakteriga köra kuyning sozdagi ijrosiga yaqin böladi va xonandalikning tekst bilan aloqasi bir oz yöqoladi (yana q. Xonanda ovozi, Musiqa ijroçiligi).
Q.: Belkanto, Musiqa ijroçiligi, Xonanda ovozi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХОНАНДАЛИК УСЛУБИ - вокал мусиқа асарларини ижро этиш йўли. Хонанда овозини чиқариш ва ишлатиш усуллари, овознинг туей, кенглик кўлами, кучи, жарангдорлиги ва б. сифатлар билан ажралиб туради. Европа профессионал вокал санъатида товушни кўкракдан, танглайдан чиқариш каби усуллар қўлланилади (қ. Бельканто). Ўзбек ва тожик анъанавий ашулачилигида биниги (димоғдан чиқариладиган овоз), гулиги (томоқдан чиқариладиган овоз), ишками (кўкракқорин диафрагмаси воситасида ҳосил қилинадиган овоз) усуллари мавжуд. Асосий Х.у.лари: куйчан услуб, унда кенг, равон оҳангдорлик — кантилена асосий ўрин эгаллайди; декламация услуби — нутқ интонациясига яқин {речитатив); колоратурали услуб, унда куйлаш ўз характерига кўра куйнинг создаги ижросига яқин бўлади ва хонандаликнинг текст билан алоқаси бир оз йўқолади (яна қ. Хонанда овози, Мусиқа ижрочилиги).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.