Paleomagnetizm

+ Paleomagnetizm (yunonça «palaios» — qadimgi va «magnetizm» sözlaridan) — toğ jinslarining hosil böliş paytida Yer magnit maydoni ta'sirida magnitlaniş xossasi va bu magnitlanişning keyingi geologik davrlar mobaynida saql…

+ ## Mohiyati

+ ÖzME'ga köra, toğ jinsida saqlangan magnitlanişning kuçi va yönalişi uning aynan şu joyda vujudga kelgan paytdagi, ya'ni millionlab yillar ilgarigi magnit maydoniga mos keladi. Bunday «qoldiq» magnitlanişni ölçab, olimla…

+ ## Qoldiq magnitlaniş turlari

+ ÖzME bir neça turdagi qoldiq magnitlanişni ajratadi:

+ - **Termoqoldiq magnitlaniş (TRM)** — erigan jins Kyuri nuqtasidan yuqori haroratdan sovib borayotganda paydo böladi. U lava oqimlari va intruziyalar qotganda vujudga kelib, otqindi jinslarga xos. Inglizça Vikipediyaga k…

+ Demak, jinsning hosil böliş jarayoni bilan bevosita TRM va DRM boğliq. Agar jinsning yoşi geoxronologik usullar bilan aniqlangan bölsa, undagi magnitlaniş qaçon paydo bölgani ham ma'lum böladi.

+ ## Ahamiyati

+ Birlamçi magnitlanişni örganiş Yer magnit maydoni tarixini, jumladan magnit qutblarining siljişini kuzatiş imkonini beradi. Rusça Vikipediyaga köra, paleomagnit tadqiqotlar Yer magnit maydonining qutbliligi vaqti-vaqti b…

+ Inglizça Vikipediya paleomagnit dalillar materiklar siljişi ğoyasini qayta jonlantirib, zamonaviy plitalar tektonikasi nazariyasiga aylanişida hal qiluvçi rol öynaganini ta'kidlaydi. Alfred Vegener 1915-yilda materiklar …

+ ## Tarixi

+ Inglizça Vikipediyaga köra, kompas strelkasining kuçli magnitlangan qoyalar yaqinida oğişi 18-asrdayoq sezilgan. 20-asr boşida ayrim jinslar hozirgi maydonga teskari yönalişda magnitlangani aniqlangan, 1920-yillar oxirid…