Payariq tumani

+ Payariq tumani — [[m:337|Özbekiston]]ning Samarqand viloyatidagi ma'muriy tuman. Uning markazi — Payariq şahri. ÖzME'ga köra, tuman maydoni taxminan 1290 km², hududining örtaça balandligi dengiz sathidan 610 m. Özbekça V…

+ ## Tarixi

+ Tuman 1926-yil 29-sentyabrda taşkil etilgan, dastlab uning markazi Çelak qişloği bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1938-yilda tuman Samarqand viloyati tarkibiga kiritilgan. ÖzME'ga köra, 1953-yilda tumanning bir qismidan …

+ ## Çegaralari va ma'muriy bölinişi

+ Tuman şimoli-ğarbda Qöşrabot, ğarbda Iştixon, janubda Oqdaryo va Jomboy tumanlari, şimolda Jizzax viloyatining Foriş, şimoli-şarqda esa Ğallaorol tumanlari bilan qöşni. Tumanda ikkita şahar — Payariq va Çelak bor. Rusça …

+ ## Tabiati

+ Hudud Nurota toğ tizmalarining janubida joylaşgan. Şimoliy qismini toğlar, adirlar va toğ oraliği botiqlari, janubiy qismini tekislik egallaydi. Tuproqlari asosan oç böz, toğ etaklarida töq böz, balandroq joylarda jigarr…

+ ÖzME'ga köra, iqlimi keskin kontinental: yillik örtaça harorat 13,4°, yanvarda örtaça −1,2°, iyulda 27° atrofida; mutlaq maksimum 45°, minimum −28° gaça yetadi. Yiliga 312 mm yoğin tuşadi, uning asosiy qismi qiş va bahor…

+ Ösimliklardan şuvoq va şöra aralaş efemerlar, buğdoyiq va toğ çala çöl ösimliklari uçraydi. Hayvonot olami ança xilma-xil: böri, tulki, çiyaböri, quyon, jayra, toşbaqa, eçkemar, tipratikan, quşlardan söfitörğay, çuğurçiq…

+ ## Aholisi

+ Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi; turkman, qozoq, tojik, rus va tatarlar ham istiqomat qiladi. Özbekça Vikipediyaga köra, aholining qariyb uçdan ikki qismi qişloq joylarda yaşaydi.

+ ## Xöjaligi va ijtimoiy soha

+ Tuman iqtisodiyotida paxtaçilik, ğallaçilik va çorvaçilik yetakçi örin tutadi. Kartoşka, sabzavot, poliz va yem-xaşak ekinlari ham ekiladi, mevazor, tokzor va tutzorlar bor; xöjaliklarda qoramol, qöy va eçki boqiladi. Öz…

+ Tumanda yuzga yaqin umumiy ta'lim maktabi, musiqa va sport maktablari, kasb-hunar kollejlari, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, madaniyat uylari va xalq teatri, markaziy kasalxona va qişloq vraçlik punktlari bor. S…

+ ## Tarixiy yodgorliklari

+ Tumandagi eng yirik ziyoratgoh — muhaddis Imom [[m:1101|Al-Buxoriy]] xotirasiga bağişlangan yodgorlik majmui. ÖzME'ga köra, Payariq şahrining şimolida Tohir şayx maqbarasi va masjidi saqlangan, tuman hududida Çelaktepa, …