Peristaltika
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Перистальтика→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 133
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Peristaltika (yunonça peristaltikos — «qisadigan, örab oluvçi») — kovak, naysimon içki a'zolar devorining bir maromda, tölqinsimon qisqarişi. Bu harakat tufayli qizilöngaç, me'da, içak, öt yöli, siydik yöli va uruğ kanal…
+ ## Mexanizmi
+ Rusça Vikipediyaga köra, peristaltika kuzatiladigan a'zolar devorida silliq muskullarning ikki qavati bor: birida tolalar bölama, ikkinçisida aylana böylab joylaşgan. Ularning muvofiqlaşgan qisqarişi peristaltik tölqinni…
+ Silliq muskullar köndalang-tarğil muskullarga qaraganda sekin qisqaradi va ularning işi ong bilan boşqarilmaydi. ÖzME ham peristaltika avtomatik tarzda amalga oşişini ta'kidlaydi. Rusça Vikipediyaga köra, tölqinlar marom…
+ Peristaltika faqat odamga xos emas: Inglizça Vikipediyaga köra, yomğir çuvalçangi ham şunga öxşaş mexanizm yordamida harakatlanadi, ayrim nasoslar esa bu tamoyilga taqlid qiladi.
+ ## Nerv boşqaruvi
+ ÖzME'ga köra, peristaltika özidan özi sodir bölsa-da, markaziy nerv sistemasi uning tezligini özgartirib turadi: adaşgan (parasimpatik) va simpatik nervlar orqali u tezlaştiriladi yoki tormozlanadi. Kuçli hayajon, qörquv…
+ ## Buzilişlari
+ ÖzME bir qator kasalliklarda peristaltika izdan çiqişini qayd etadi. Me'da şirasining kislotaligi oşganda me'da harakati kuçayadi; bunda köpinça hiqiçoq tutadi va jiğildon qaynaydi. Içak peristaltikasini mexanik va kimyo…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 7-jild, 167–168-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 85
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)