Perm viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Perm viloyati — Rossiya Federatsiyasining Ural ğarbida, Kama daryosi havzasida joylaşgan sub'yekti. ÖzME'ga köra, viloyat 1939-yil 3-oktabrda taşkil etilgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, 2005-yil 1-dekabrda Perm viloyati va Komi-Permyak muxtor okrugi birlaşib, Perm ölkasi tuzilgan; hozirgi ma'muriy markazi — Perm şahri. Paleozoy erasining sönggi davri — perm davri şu hudud nomi bilan atalgan.12
Geografiyasi
13ÖzME'ga köra, hudud Şarqiy Yevropa tekisligining şimoli-şarqiy çekkasi hamda Örta va Şimoliy Uralning ğarbiy yon bağirlarida joylaşgan, maydoni 160,6 ming km². Rusça Vikipediyaga köra, Perm ölkasining 99,8 foizi Yevropada, atigi 0,2 foizi Osiyoda joylaşgan; u şimoldan janubga 645 km, ğarbdan şarqqa qariyb 420 km ga çöziladi. Ölka Komi, Udmurtiya va Boşqirdiston respublikalari, Sverdlovsk va Kirov viloyatlari bilan çegaradoş.
Hududning taxminan 85 foizi tekislik, şarqidagi 15 foizi esa toğlikdir. Eng baland nuqtasi — Tulim toşi (1496 m). Janubi-şarqda karst hodisalari rivojlangan, maşhur Kungur ğori şu yerda. Iqlimi mö'tadil kontinental: qişi uzoq va qorli, yozi mö'tadil iliq. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −15 °C dan −18 °C gaça, iyulniki 16–18 °C, yillik yoğin 450–800 mm.
Rusça Vikipediyaga köra, ölkada 29 mingdan ortiq daryo bor, ularning barçasi Kama havzasiga kiradi. Eng yiriklari — Kama (1805 km) va uning irmoği Çusovaya (592 km). Kama va Votkinsk suv omborlari qurilgan. ÖzME'ga köra, hududning taxminan 60 foizini örmonlar egallaydi; Basegi va Vişera qöriqxonalari mavjud.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2002-yilda viloyatda 2824,4 ming kişi yaşagan, ularning köpçiligi ruslar bölib, tatarlar, komi-permyaklar, boşqirdlar, ukrainlar va udmurtlar ham istiqomat qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi aholi röyxatida Perm ölkasi aholisi 2 532 405 kişini taşkil etgan, 1989-yilda esa 3,1 milliondan ortiq bölgan. Aholining qariyb törtdan uç qismi şaharlarda yaşaydi. Yirik şaharlari — Perm, Berezniki, Solikamsk, Çaykovskiy, Lisva, Kungur.
Xöjaligi
13Rusça Vikipediyaga köra, ölka foydali qazilmalarga boy: neft, gaz, kaliy va oş tuzlari, oltin, olmos, xromit rudalari, torf qazib olinadi. Neft bu yerda ilk bor 1929-yilda topilgan. ÖzME'ga köra, sanoatning asosiy tarmoqlari — maşinasozlik (jumladan, mudofaa va raketa-kosmik texnikasi, neft-gaz uskunalari, aviadvigatellar), kimyo va neft kimyosi, örmon, yoğoç va sellyuloza-qoğoz sanoati. Viloyat Rossiyadagi mineral öğitlarning qariyb 30 foizini, qoğozning 15 foizga yaqinini işlab çiqargan. Qora va rangli metallurgiya, quriliş materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati ham rivojlangan. Votkinsk va Kama GESlari işlaydi.
Qişloq xöjaligida çorvaçilik (sut-göşt yönalişi, parrandaçilik, çöçqaçilik) yetakçi. Don, kartoşka, sabzavot va yem-xaşak ekinlari ekiladi. Kama daryosida kema qatnaydi, asosiy portlar — Perm, Solikamsk va Berezniki.
Madaniyati
13ÖzME'ga köra, viloyatda yetti oliy öquv yurti, teatr, badiiy galereya va ölkaşunoslik muzeyi bor. Kama suv ombori qirğoğidagi Xoxlovka qişloğida yoğoç me'morçiligi oçiq osmon ostidagi muzeyi joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Perm viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3648 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPerm viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3648
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3648
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Пермский крайru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Perm Kraien.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 170–171-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 170–171-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.