Peşovar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Peşovar — Pokistonning şimoli-ğarbidagi şahar, Xayber-Paxtunxva provinsiyasining ma'muriy markazi. Qadimda Puruşapura nomi bilan atalgan va Hindistonga boruvçi savdo yölidagi muhim şahar bölgan.
Tarixi
13Şaharning qadimgi nomi — Puruşapura. Ingliz tilidagi manbaga köra, yozma tarixi kamida miloddan avvalgi 6-asrga borib taqaladi. Rus tilidagi manbada Puruşapura buddaviylik madaniyatining muhim markazi, Şoyi yöli savdo markazi sifatida ta'riflanadi. Miloddan avvalgi 159-yilda şahar Evkratid I tomonidan bosib olinib, Yunon-Baqtriya podşoligi tarkibiga kirgan. Rus tilidagi manbaga köra, milodiy 1-asr oxirida unda taxminan 120 ming aholi bölgan. Ingliz tilidagi manbada ham şu raqam keltirilgan.
Kuşon podşoligi davrida şahar poytaxt bölgan. Uni poytaxt qilgan podşo haqida manbalar turliça yozadi: rus tilidagi manbada 127-yilda Kanişka I poytaxtni Puruşapuraga köçirgani aytilsa, ingliz tilidagi manbada şahar 1-asrda Kudjula Kadfiz hukmronligi ostiga ötgani va qişki poytaxt qilingani bayon etilgan. Kanişka stupasi şu davr yodgorligi hisoblanadi; rus tilidagi manbaga köra, u keyinçalik musulmon istiloçilari tomonidan vayron qilingan.
1001-yilda şaharni Mahmud Gaznaviy qöşinlari egalladi. Boburiylar davrida şahar muhim savdo markazi edi: ingliz tilidagi manbaga köra, Bobur uni 1526-yilda egallagan, rus tilidagi manbaga köra, 1530-yilda qal'a qurgan. 1776-yilda şahar Durroniylar imperiyasining qişki poytaxtiga aylangan. 1849-yilda Britaniya Hindistoni tarkibiga kirgan va 1947-yilgaça inglizlarning şimoli-ğarbdagi tayanç punkti bölgan. 1979-yildan keyin Peşovar afğon qoçoqlari bilan töldi va mujohidlar harakatining siyosiy markaziga aylandi. 2014-yil 16-dekabrda şaharda maktabga hujum sodir bölgan; rus tilidagi manbaga köra, 140 dan ortiq kişi halok bölgan.
Geografiyasi
13Şahar Bar daryosi böyida, Haybar dovonidan 18 km narida joylaşgan. Rus tilidagi manbaga köra, iqlimi yarim çöl iqlimi: yozi issiq, qişi yumşoq.
Aholisi
13Aholi soni haqidagi ma'lumotlar turliça: özbek tilidagi manbada 988 ming kişi (1998), rus tilidagi manbada 3,6 million (2010-yil bahosi), ingliz tilidagi manbada 1,9 milliondan ortiq. Rus tilidagi manbaga köra, aholining asosiy qismi puştu tilida sözlaşadi, hindko tilida sözlaşuvçi kamçilik ham bor. Aholining 99 foizdan ortiği musulmon.
Iqtisodiyoti
13Şahar transport yöllari tuguni, aeroporti bor. Qişloq xöjaligi tumanining (buğdoy, makkajöxori, şakarqamiş, tamaki) savdo-sanoat markazi. Töqimaçilik, oziq-ovqat, metallsozlik korxonalari faoliyat yuritadi. Hunarmandçilikda şoyi, ip gazlama, movut, charm, metall va kulolçilik buyumlari işlab çiqariladi. Rus tilidagi manbaga köra, iqtisodiyot asosini savdo taşkil etadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda universitet (1950), islom kolleji, ilmiy tadqiqot institutlari, kutubxona va muzeylar bor. Eski şahar qismi 16 darvozali devor bilan öralgan. Me'moriy yodgorliklardan qal'a (16-asr boşlari) va Mahobatxon masjidi (17-asr) saqlangan; ingliz tilidagi manbada masjid 1630-yilda qurilgani aytiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Peşovar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/806 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPeşovar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/806
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/806
Raqamlarda
Aholi soni · 2017-yil
2 mln kişi
+100,4 %1998-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1113311wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1280448wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.