Faiz Ahmad

Faiz Ahmad (1946 – 1986-yil 12-noyabr) — afğon siyosiy faoli, Kobulda taşkil etilgan maoistik taşkilot — Afğoniston Ozodlik Taşkilotining (ALO) asosçisi va rahbari.

Faiz Ahmad 1946-yilda Qandahorda tuğilgan. Uning etnik kelib çiqişi haqida manbalar bir-biriga zid ma'lumot beradi: özbekça Vikipediyada u forsiyzabon etnik tojiklar oilasida tuğilgani aytiladi, inglizça Vikipediyada esa etnik paştunlar oilasidan çiqqani yoziladi.

U boşlanğiç va örta ta'limni Qandahorda olgan, söng Kobulga kelib Naderiya örta maktabida öqigan. Inglizça va özbekça maqolalarga köra, u yerda Karl Marks va Vladimir Leninning ba'zi asarlarini öqib, çap harakatga aralaşgan. Rus tilidagi maqolada esa u maktabdayoq ijtimoiy-siyosiy adabiyotga qiziqqani aytiladi.

Afğonistondagi maoistik harakat yetakçisi Akram Yari Naderiya örta maktabida Ahmadning öqituvçisi bölgan va unga çuqur ta'sir körsatgan. Yari 1965-yil 6-oktyabrda taşkil etilgan Progressiv Yoşlar Taşkilotining (PYO) rahbari edi. Özbekça va inglizça maqolalarga köra, Ahmad keyinçalik PYOdan ajralib, Afğoniston xalqining inqilobiy guruhini tuzgan. Rus tilidagi maqolada esa uning PYO a'zosi bölmagani, biroq turli siyosiy tadbirlarni taşkil etişda unga maslahat uçun murojaat qilingani yoziladi.

Örta maktabni tugatgaç, Ahmad Kobul universitetining tibbiyot fakultetiga öqişga kirgan. 1976-yilda u Meena Keşvar Kamolga uylangan. Inglizça maqolaga köra, Kamol 1987-yil 4-fevralda Pokistonning Kvetta şahrida öldirilgan; 2002-yil may oyida Pokistonda bu qotillikda ayblangan ikki kişi osilgan.

Tibbiyot fakultetida öqigan yillari Ahmad Afğoniston xalqining inqilobiy guruhini tuzgan; guruh keyinçalik Afğoniston Ozodlik Taşkiloti (ALO) deb nomlangan. Rus tilidagi maqolada taşkilot 1970-yillarda Muhammad Dovud hokimiyatiga qarşi norozilik sifatida tuzilgani aytiladi.

Inglizça maqolada 1978-yil 27-aprelidagi Saur inqilobidan keyin hokimiyatga kelgan xalqçilarga köplab kiçik sotsialistik guruhlar qarşi çiqqani qayd etiladi. 1979-yil 5-avgustda xalqçilarga qarşi marksistlar va mötadil islomçilarning birlaşgan jabhasi Kobul janubida qözğolon kötargan; u beş soat davom etib, qattiq bostirilgan.

Sovet qöşinlari Afğonistonga kirgaç, Ahmad ALOni qayta taşkil etişda muhim rol öynagan va “Barça resurslar ozodlik frontlari xizmatida!” şiorini ilgari surgan. Bu davrda ALO Sovet Ittifoqi va XDP hukumatiga qarşi birlaşgan jabhalar tuzişda islomiy siyosiy kuçlar bilan birlaşişga qaror qilgan. Rus tilidagi maqolaga köra, u Sovet qöşinlarining kirişini keskin tanqid qilib, qurolli qarşilikka çaqirgan, Gulbiddin Hikmatyorning Hizb-i-Islomiy partiyasini ham asosiy duşmanlaridan biri deb hisoblagan.

U ALOning siyosiy-nazariy naşri “Maş'al-i Rehayi” (Ozodlik mayoqi) asarini yozgan va unda vaziyatni tahlil qilib, taşkilot faoliyatining siyosiy hamda strategik yönalişlarini belgilagan.

Faiz Ahmad 1986-yil 12-noyabrda Pokistonning Peşovar şahrida halok bölgan. Özbekça va inglizça maqolalarga köra, u Gulbiddin Hikmatyorning Hizb-i-Islomiy guruhi tomonidan yana olti nafar ALO a'zosi bilan birga öldirilgan. Rus tilidagi maqolada uni Hikmatyor tarafdorlari olib ketgani, qiynoqqa solingani va oqibatda vafot etgani yoziladi; şuningdek, 1986-yilda uning yurak bilan boğliq muammolari paydo bölgani va oşqozon yarasi borligi aytiladi.