Aleksey Adjubey

Aleksey Ivanoviç Adjubey (1924-yil 9-yanvar, Samarqand – 1993-yil 19-mart, Moskva) – sovet jurnalisti, publitsist va memuarçi. U “Komsomolskaya pravda” (1957–1959) va “Izvestiya” (1959–1964) gazetalarining boş muharriri bölgan, Nikita Xruşçyovning kuyovi edi.

Adjubey Samarqandda tuğilgan. Otasi Ivan Savelyeviç Adjubey (1883–1955) dehqon oilasidan çiqqan, 1910-yillarning boşlarida maşhur opera xonandasi, keyinçalik vokal öqituvçisi bölgan; şogirdlari orasida Pavel Lisitsian bor. Onasi Nina Matveyevna (qizlik familiyasi Gupalo, 1898–1971) 1906-yilda sotsial-demokratlar safida qatnaşgani uçun oilasi bilan Samarqandga surgun qilingan. 1926-yilda ota-onasi ajraşgan, otasi Leningradga köçgan.

1940–1941-yillarda Adjubey Qozoğistonda geologik qidiruv ekspeditsiyasida işladi. 1943-yildan Moskva harbiy okrugining Qizil Armiya aşula va raqs ansamblida askar sifatida xizmat qildi. Uruşdan keyin Moskva badiiy teatr maktabida öqidi, 1947-yilda Moskva davlat universitetining jurnalistika fakultetiga ötdi.

1949-yilda sinfdoşi, Nikita Xruşçyovning qizi Radaga uylandi. 1951-yil oktyabrda “Komsomolskaya pravda”ga işga keldi, 1957-yil aprelga kelib boş muharrir böldi.

1959-yil 14-mayda “Izvestiya” gazetasining boş muharriri etib tayinlandi. Uning davrida gazeta “Xruşçyov erişi” ramzlaridan biriga aylandi; beş yilda tiraj deyarli 4 baravar oşib, 1,6 million nusxadan 1964-yil oktyabrgaça 6 milliondan ortiqqa yetdi. Nikolay Dolgopolov uni “barça zamonlar va xalqlarning eng yaxşi boş muharriri” deb ta'riflagan.

Rus Vikipediyasiga köra, 1959-yilda u SSSR Jurnalistlar uyuşmasini taşkil etiş taşabbuskori bölgan, 1960-yilda hammualliflikda Xruşçyovning AQShga safari haqidagi “Litsom k litsu s Amerikoy” kitobini yozgan va bu kitob uçun Lenin mukofoti berilgan. 1960-yil 18-iyunda Jurnalistlar uyuşmasi bilan “Za Rubejom” haftalik gazetasini qayta naşr qildi. 1961-yilda AQSH prezidenti Jon Kennedi bilan intervyu oldi (inglizça Vikipediyaga köra, 25-noyabrda Hyannis Portda). 1963-yil 17-avgustda “Izvestiya”da Aleksandr Tvardovskiyning öşa paytda taqiqlangan “Tyorkin narigi dunyoda” poemasini çop etdi. 1961-yil oktyabrdagi KPSS XXII syezdida Markaziy Qömita a'zosi etib saylandi; u SSSR Oliy Kengaşi deputati ham bölgan.

Vladimir Snegirev uni gazeta qiyofasi haqidagi köplab qaraşlarni özgartirgan innovator deb yozgan. Leonid Mleçin esa gazeta tiraji 8 million nusxaga yetganini, obuna çeklangan bölsa-da, “Izvestiya”da bunday muharrir bölmaganini yozgan.

Xruşçyov yuqori lavozimlardan çetlatilgaç, Adjubey ham lavozimidan böşatildi. 1964-yil 16-noyabrda KPSS Markaziy Qömitasi Plenumida Markaziy Qömita tarkibidan çiqarilib, “Sovet Ittifoqi” jurnalining publitsistika bölimi mudiri etib yuborildi. 1992-yildan umrining oxirigaça “Uçinçi mulk” gazetasining boş muharriri böldi.

Rafiqasi Rada Nikitiçna Adjubey (1929–2016) jurnalist, “Fan va hayot” jurnalida boş muharrir örinbosari (1961–2004) bölgan. Rus Vikipediyasiga köra, uning birinçi nikohi Irina Skobtseva bilan bölgan, uç öğli: Nikita (1952–2007), Aleksey (1954–2024) va Ivan (1959-yilda tuğilgan). Adjubey 1993-yil 19-martda Moskvada vafot etdi va Vvedenskiy qabristoniga dafn etildi.

U Lenin ordeni, “Şavkatli mehnat uçun”, “Moskva mudofaasi uçun” va “Germaniya ustidan ğalaba uçun” medallari bilan taqdirlangan. Rus Vikipediyasiga köra, “Te desyat let” (1989) va “Ya bil zyatem Xruşyova” (2014) kabi xotira kitoblari muallifi; u 1993-yilgi “Serye volki” filmida va 2016-yilgi “Tainstvennaya strast” serialida obraz sifatida aks etgan.