Sora Eşontörayeva

Sora Abdurahmonovna Eşontörayeva (1911–1998) — özbek teatr va kino aktrisasi, jamoat arbobi. Hamza nomidagi Özbek davlat drama teatrida işlagan, 1951-yilda SSSR xalq artisti unvoniga sazovor bölgan.

U 1911-yil 8-noyabrda (eski uslubda 26-oktabr) Namangan viloyati Yangiqörğon tumanidagi Beşbuloq qişloğida tuğilgan. Otasi vafotidan söng onasi uni va yana ikki farzandini begona oilalarga berişga majbur bölgan. 11 yoşidan Toşkentdagi Zebunniso nomli xotin-qizlar maktab-internatida tarbiyalangan, havaskorlik tögaragida qatnaşgan, söng viloyat drama truppasining ommaviy sahnalarida iştirok etgan.

Özbekiston Vikipediyasi va rus Vikipediyasiga köra, u 1927-yilda Moskvadagi Özbek maorif uyi qoşidagi Özbek davlat drama studiyasini tamomlagan va R. Simonov, L. Sverdlin, I. Tolçanovlardan saboq olgan. Ingliz Vikipediyasida esa u 1924-yilda Moskvaga öqişga jönatilgan 24 nafar özbek talabalar guruhi tarkibida ketgani va 1927-yilda qaytgani aytiladi.

U 1998-yil 8-sentyabrda (boşqa ma'lumotlarga köra, 7-sentyabrda) Toşkentda vafot etgan va Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan.

1927-yildan Samarqanddagi Markaziy davlat namunali özbek truppasi aktrisasi bölgan; truppa 1929-yildan Toşkentdagi Hamza nomidagi Davlat özbek drama teatriga, 2001-yildan Özbek Milliy akademik drama teatriga aylangan. Dastlabki rollari orasida „Hujum“dagi Tursunoy va „Ikki boyga bir malay“dagi Beatriche bor. 1930-yillardan teatrda sahnalaştirilgan deyarli barça asarlarda yetakçi rollarni ijro etgan.

Uning rollari orasida Jamila (Hamza, „Boy ila xizmatçi“), Guli („Alişer Navoiy“), Guloyim („Muqanna“), Hurriyat, Onaxon („Nomus va muhabbat“) bor. Şekspirning „Hamlet“idagi Ofeliya (1935) va „Otello“dagi Dezdemona rollarini ham ijro etgan. Keyingi yillarda onalar obrazlariga murojaat qilgan: „Jazoir — mening vatanim“dagi Ayni, „Buxoro“dagi Ona va boşqalar. Rus Vikipediyasiga köra, kinoda „Boy ila xizmatçi“ (1953), „Rahmonovlar singillari“ (1954), „Quşça-çumçuqça“ (1961) va „Sayotning qönğiroği“ (1966) filmlarida rol öynagan.

Teatr direktori sifatida işlagan: Özbek Vikipediyasiga köra 1943–1945 va 1953–1960-yillarda, rus manbasiga köra 1943–1946 va 1953–1960-yillarda. Özbekiston teatr jamiyati boşqaruvi raisi bölgan (1946–1955 va 1981–1985). SSSR Oliy Kengaşining 2–4-çaqiriq deputati (1946–1958), Özbekiston SSR Oliy Soveti deputati (1939-yildan), Özbekiston Kompartiyasi Markaziy Qömitasi a'zosi, Sovet tinçlik qömitasi a'zosi va respublika Tinçlik fondi boşqaruvi raisi bölgan. Partiya a'zoligi yili manbalarda turliça: özbek va rus manbalarida 1942, ingliz manbasida 1939.

Turmuş örtoği — aktyor Abror Hidoyatov (1900–1958), SSSR xalq artisti (1945). Öğli Goga Hidoyatov (1930–2015) — tarix fanlari doktori, professor. Rus Vikipediyasi yana öğli Timur Hidoyatov (1932–2024) — arxitektura fanlari doktori ekanini qayd etadi. Nabiralari Nigora va Nodira Hidoyatovalar tadbirkor va jamoat arboblari.

Özbekiston SSR xalq artisti (1937), SSSR xalq artisti (1951), Davlat mukofoti (1949, 1967, 1977), Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti (1967). Ikki Lenin ordeni, Mehnat Qizil Bayroq ordenlari, „Soğlom avlod uçun“ (1993) va vafotidan keyin „Buyuk xizmatlari uçun“ (2004) ordenlari bilan taqdirlangan.