Platon
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Plato→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 129
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Platon (yunonça Platon; Şarqda Aflotun nomi bilan maşhur; miloddan avvalgi taxminan 427-yil — miloddan avvalgi 347-yil, [[m:664|Afina]]) — qadimgi yunon faylasufi, Sokratning şogirdi va Aristotelning ustozi, Afina Akadem…
+ ## Hayoti
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Platon miloddan avvalgi 428–423-yillar orasida Afinaning nufuzli zodagon oilasida tuğilgan; onasi tomonidan u Afina demokratiyasi asoslarini qöygan Solonning avlodi bölgan. ÖzME'ga köra, fayla…
+ Yoşligida Platon şe'r va tragediyalar yozgan, biroq Sokrat bilan tanişgaç, falsafaga butunlay berilgan. Miloddan avvalgi 399-yilda Sokratning sud qilinib qatl etilişi uning siyosiy faoliyatga bölgan intilişini söndirgan.…
+ Taxminan miloddan avvalgi 387–383-yillarda Platon Afina yaqinidagi afsonaviy qahramon Akadem nomi bilan atalgan boğda öz maktabini oçgan. ÖzME'ga köra, Akademiyada falsafadan taşqari geometriya, astronomiya, geografiya, …
+ ## Ğoyalar ta'limoti va biliş nazariyasi
+ Platon falsafasining markazida ğoyalar (eydoslar) haqidagi ta'limot turadi. ÖzME'ga köra, Platon ğoyalarni haqiqiy borliq deb, biz yaşaydigan sezgilar dunyosini esa ularning soyasi deb hisoblagan. Inglizça Vikipediyaga k…
+ Inson ham ikki olamga mansub: uning ruhi ğoyalar dunyosiga, tanasi esa narsalar dunyosiga tegişli. Platon ruhni insonning asl mohiyati deb bilgan. ÖzME'ga köra, uning biliş nazariyasi ruhning tanaga kirmasdan oldin körga…
+ ## Davlat va tarbiya haqidagi qaraşlari
+ Platon ideal davlat ğoyasini «Davlat» va «Qonunlar» asarlarida bayon etgan. ÖzME'ga köra, u fuqarolarni uç tabaqaga bölgan: davlatni boşqaruvçi donişmand hukmdorlar, uni himoya qiluvçi harbiylar va jamiyatni moddiy ta'mi…
+ ÖzME qayd etişiça, Platon fuqarolarni tarbiyalaşni davlatning asosiy vazifalaridan biri deb hisoblagan va bolalarni yoşiga qarab bosqiçma-bosqiç: öyin, öqiş-yoziş va musiqa, harbiy-jismoniy maşq, nihoyat hukmdorlarga zar…
+ ## Asarlari
+ Platondan 30 dan ortiq asar va bir qança maktublar saqlangan; ularning deyarli barçasi dialog şaklida yozilgan va köpida asosiy suhbatdoş Sokratdir. Eng maşhurlari: «Sokratning himoyasi» (Apologiya), «Kriton», «Menon», «…
+ ## Ta'siri
+ Inglizça Vikipediyaga köra, platonizmdan ösib çiqqan neoplatonizm orqali Platon xristian, yahudiy va islom falsafasiga ta'sir körsatgan. ÖzME'ga köra, Şarqda Aflotun asarlari asrlar davomida tarjima qilinib, ularga şarhl…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 7-jild, 259–261-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 81
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)