QazMunayGaz

„QazMunayGaz“ Milliy kompaniyasi aksiyadorlik jamiyati (QMG; KASE: QMGZ) — Qozoğistonning milliy neft va gaz kompaniyasi. Boş ofisi Ostona şahrida joylaşgan.

Kompaniya 2002-yil 20-fevralda Qozoğiston Prezidentining farmoni bilan „Qozoqoil“ va „Neft va gaz transporti“ kompaniyalarini qöşiş orqali taşkil etilgan. Şu sababli u oldingi kompaniyalarning huquqiy vorisi hisoblanadi. „Qozoqoil“ 1997-yilda tuzilgan, uning birinçi prezidenti Nurlan Balgimbaev bölgan.

2011-yil dekabrda kompaniyaning Qoraçağanoq neft-gaz konini özlaştiriş konsorsiumiga kirişi töğrisida kelişuv imzolangan. Taxminlarga köra, 10 % uluş 3 milliard dollarga sotilgaç, British Gas va ENI har birida 29,25 %, Chevron 18 %, „Lukoyl“ 13,5 % uluşga ega böladi.

2011-yilda Janaözen va Aqtau yaqinidagi konlarda işçilar iş taşlagan. Ular iş haqini xalqaro standartlarga moslaştiriş, mehnat şaroitini yaxşilaş va mustaqil kasaba uyuşmasi tuzişni talab qilgan. Bir neça yuz işçi işdan böşatilgan, kasaba uyuşmasi advokati Natalya Sokolova va 30 dan ortiq faol hibsga olinib, sud qilingan. 16-dekabrda Janaözenda ommaviy tartibsizliklar bölgan, favqulodda holat joriy etilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyada şu kuni 16 kişi halok bölgani va taxminan 100 kişi jarohat olgani aytilgan.

Kompaniya neft va tabiiy gazni qazib oliş, taşiş va qayta işlaş bilan şuğullanadi. Şöba va qaram korxonalari quyidagi yönalişlarda işlaydi:

• qidiruv va qazib oliş: „QazmunayTengiz“, „Qozoqturkmunay“, KMG Kaşagan, „Embamunaygaz“;
• neft taşiş: „QazTransOil“;
• gaz taşiş: „QazTransGaz“;
• qayta işlaş va marketing: „QazMunayGazni qayta işlaş va marketing“, Atirau neft qayta işlaş zavodi;
• boşqa: tanker taşuvlari („Kazmortransflot“), Atirau xalqaro aeroporti, „Euro-AsiaAir“ vertolyot kompaniyasi.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, kompaniya Qozoğistonda ikkita neft qayta işlaş zavodini — Pavlodar va Atirau zavodlarini — boşqaradi. „Tengizşevroyl“dagi uluşi 20 %.

• Xodimlar soni — 30 mingdan ortiq (rus tilidagi Vikipediya).
• 2015-yil konsolidatsiyalangan daromad — 6,78 mlrd dollar, sof foyda — 1,15 mlrd dollar.
• 2015-yil yanvar–mart: jami aktivlar — 1,15 trln tenge, xususiy kapital — 962,8 mlrd tenge, sof foyda — 108 mlrd tenge.
• 2000-yilda kompaniyalar 5,8 mln tonna neft qazib olgan, 3,57 mln tonnasi eksport qilingan (özbek tilidagi Vikipediya).

Özbekça Vikipediyada kompaniyaning 100 % egasi „Samruk-Qazina“ jamğarmasi deyilgan. Rus va ingliz tillaridagi manbalarda esa aksiyalarning 90 %i „Samruk-Qazina“ boşqaruvida, 10 %i Qozoğiston Milliy bankiga tegişli ekani aytilgan.

Rus va ingliz Vikipediyasiga köra, boşqaruv raisi — Asxat Xasenov. Direktorlar kengaşi raisi sifatida rus tilidagi Vikipediyada Nurlan Jaqupov, ingliz tilidagi Vikipediyada Chris Walton körsatilgan. Özbekça Vikipediyadagi röyxatga köra, 2018-yil 20-noyabrdan Alik Aydarbaev, 2022-yil 14-apreldan Magzum Mirzagaliyev rahbar bölgan.