Qurmanğazi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Manbalarda «Qurmanğazi» aholi punktining özi haqida alohida ma'lumot yöq; ular asosan Qurmonğozi tumani (Qozoğiston, Atirov viloyati) haqida. Rus va ingliz manbalariga köra, tumanning ma'muriy markazi — Kurmangazy (Qurmonğozi) qişloği. Özbekça manbada esa markaz sifatida Ganyuşkin qişloği körsatilgan.
Tarixi
13Tuman 1928-yilda Dengiz tumani nomi bilan taşkil topgan. 1993-yil 9-sentyabrda u Qurmonğozi Soğirboyuli şarafiga qayta nomlangan. Hudud 1917-yil 1-iyulda Bukey ordasi yerlarida taşkil etilgan Bukey guberniyasi tarkibida bölgan; 1920-yilda guberniya Qirğiz ASSR tarkibiga kirgan, 1925-yil 6-iyunda esa Qozoğiston ASSRdagi Ural guberniyasiga qöşilgan.
Geografiyasi
13Tuman Atirov viloyatining ğarbida (özbekça manbada — şimoli-ğarbida) joylaşgan, maydoni 20,8 ming km². Ğarbda Rossiyaning Astraxan viloyati, şimolda Ğarbiy Qozoğiston viloyatining Bökeyörda va Janaqala tumanlari, şarqda Isatay tumani bilan çegaradoş; janubini Kaspiy dengizi yuvib turadi. Şimoliy qismi dengiz sathidan 3 m baland, janubi 25–27 m past. Relyefi daryolar kesib ötgan pasttekislik; eng yirik daryosi — Qiğoş. Iqlimi keskin kontinental: yanvarning örtaça harorati −8 °C, iyulniki +21 °C, yillik yoğin 100–150 mm. Tuman markazidan Atirov şahrigaça masofa 260 km. Neft va gaz, quriliş materiallari, ohaktoş va ğişt uçun soz tuproq mavjud.
Aholisi
13Tuman aholisi 2010-yil 1-yanvarda 59,2 ming kişi edi. Ingliz manbasiga köra, 1999-yilgi röyxatda 55 579, 2009-yilda 55 502, 2013-yilgi baholaşda 57 138 kişi; rus manbasida 2019-yil boşida 57 340. Aholining 96,4 foizini qozoqlar taşkil qiladi. Örtaça ziçlik 1 km²ga 2,7 kişi (özbekça manba) yoki 2,9 kişi (rus manbasi).
Iqtisodiyoti
13Asosiy yönaliş — qöyçilik, xususan edilboy qöy zotini köpaytiriş; dehqonçilik ham rivojlangan. 2006-yilda 2,4 ming tonna kartoşka, 3,7 ming tonna sabzavot, 1,4 ming tonna poliz mahsulotlari, 276 tonna jun yetiştirilgan. 2007-yil 1-yanvarda 36,5 ming yirik şoxli mol, 126,9 ming qöy va eçki, 11,4 ming ot, 4,5 ming tuya bölgan. «Makaş», «Qurmonğozi», «Suyundik», «Oqjonas» kooperativlari çorvaçilik va dehqonçilik bilan, «Kaspiy baliq» kooperativi baliq ovlaş va qayta işlaş bilan şuğullanadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Tumanda 16 örta va 10 asosiy maktab, musiqa va sport maktablari, kasb-hunar maktabi, 36 klub, 40 kutubxona hamda tuman kasalxonasi bor. Hududda Aşuluk poligonining şarqiy qismi joylaşgan. Tumanda «Serper» nomli gazeta çiqadi. Taniqli kişilardan yozuvçi Abu Sarsenbayev (1905–1995) Morskoye (Botakan) qişloğida tuğilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qurmanğazi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/934 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQurmanğazi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/934
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/934
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q2737276wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1045903wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.