Sayan toğlari
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Саяны→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 148
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Sayan toğlari (Sayanlar) — Janubiy Sibir toğlarining örta qismidagi toğli ölka. ÖzME'ga köra, u ikki toğ tizimiga — Ğarbiy Sayan va Şarqiy Sayanga bölinadi va [[m:352|Rossiya]]ning Krasnoyarsk ölkasi, Irkutsk viloyatinin…
+ ## Nomi
+ Rusça Vikipediyada keltirilgan E. M. Pospelov fikriça, «Sayan» nomi bir vaqtlar Yenisey yuqori oqimida yaşagan va keyinçalik tuvalar tarkibiga kirgan turkiyzabon sayan (soyon) xalqi nomidan olingan. 17-asr manbalarida bu…
+ ## Tuzilişi va relyefi
+ ÖzME'ga köra, Sayan bir-biriga parallel yönalgan bir neça tizmadan iborat, ular orasida botiqlar joylaşgan. Tizmalar balandligi şimolda 500 m, janubda 900 m atrofida, örta qismida esa 2500–3000 m va undan ham ortadi. Ğar…
+ ## Geologiyasi
+ ÖzME ma'lumotiga köra, Sayan kaledon burmalanişi davrida vujudga kelgan va asosan paleozoy slanetslari, qumtoşlar hamda vulkanik jinslardan tuzilgan. Hozirgi balandligiga u neogen oxiri va törtlamçi davrdagi yangi tekton…
+ ## Iqlimi va tabiati
+ Iqlimi keskin kontinental: qişi uzoq va qahraton, yozi qisqa. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati yon bağirlarda taxminan –20°, botiqlarda –30°, iyulniki toğlarda 10–12°, botiqlarda 20–27°. Şimoliy yon bağirlarga yi…
+ Hududning katta qismini toğ taygasi egallaydi, botiqlarda daşt ösimliklari, yuqorida alp va subalp ötloqlari hamda toğ tundrasi uçraydi. Örmonlarda los, maral, qönğir ayiq, olmaxon, tulki yaşaydi, daryolarda xarius va ta…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 7-jild, 239–240-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 101
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)