Şörçi tumani

Şörçi tumani — Özbekistonning Surxondaryo viloyati tarkibidagi tuman. Markazi — Şörçi şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1935-yil 9-fevralda taşkil etilgan, maydoni 0,85 ming km², 2004-yilda aholisi 152,3 ming kişini taşkil etgan.1

Rusça Vikipediyaga köra, 1935-yilda tuzilgan tuman 1938-yilda Buxoro viloyatining Surxondaryo okrugi tarkibiga kirgan, 1941-yildan esa Surxondaryo viloyatiga qaraydi. 1943-yilda hududining bir qismi yangi tuzilgan Uzun tumaniga berilgan.

ÖzME'ga köra, tuman şimolda Oltinsoy va Denov, janub va ğarbda Qumqörğon, şarqda Uzun tumanlari bilan çegaradoş. 2004-yilda uning tarkibida bitta şahar, bitta şaharça (Elbayon) va ön qişloq fuqarolari yiğini bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil boşida tuman tarkibida Şörçi şahri, töqqizta şaharça va ön qişloq fuqarolari yiğini mavjud edi.

Tuman relyefi asosan tekislik va adirlardan iborat, örtaça balandligi 400–700 m. ÖzME'ga köra, hudud örtasidan Surxondaryo oqib ötadi va uning tuman hududidagi uzunligi 25 km ni taşkil qiladi. Daryo qayiridagi Oqtumşuq va Şaldiroq töqaylari quritilib, ekin maydonlariga aylantirilgan. Tumanning janubi-ğarbida Janubiy Surxon, şimoli-şarqida Degrez suv omborlari bor. Bahorda Bobotoğdan mavsumiy soylar oqib tuşadi. Bobotoğ etaklarida neft, gaz va fosforit konlari topilgan.

Iqlimi quruq subtropik. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat 15 °C, yanvarniki 2,6 °C, iyulniki 29 °C; harorat qişda −25 °C gaça tuşişi, yozda 46 °C gaça kötarilişi mumkin. Yiliga 240–260 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 230 kun. Tuproqlari ötloqi va böz tuproqlar. Yovvoyi ösimliklardan şuvoq, yantoq, pista, dölana, hayvonlardan jayron, tulki, böri, töqaylarda qobon va töqay muşugi uçraydi.

Aholining köp qismini özbeklar taşkil etadi, tojik, rus, tatar va boşqa millat vakillari ham yaşaydi. ÖzME'ga köra, 2004-yilda aholi ziçligi har kvadrat kilometrga 179,2 kişi bölgan.

Qişloq xöjaligi kompleks rivojlangan: asosan paxta va ğalla, şuningdek meva va uzum yetiştiriladi, sabzavotçilik, polizçilik va çorvaçilik bilan ham şuğullaniladi. ÖzME'ga köra, 2000-yillar örtalarida tumanda 600 ga yaqin fermer xöjaligi bölgan. Sanoatda paxta tozalaş, pillakaşlik, poyabzal va mebel işlab çiqariş korxonalari, elevator va un tegirmonlari faoliyat körsatgan.

Tuman hududidan Moskva — Duşanba poyezdi ötadi, Şörçidan Termiz, Denov, Boysun, Şerobod va boşqa yönalişlarga avtobuslar qatnaydi. 1936-yildan «Şörçi hayoti» tuman gazetasi çiqadi.

Rusça Vikipediyaga köra, tuman hududida, Surxondaryo vodiysining unumdor yerlarida 3–5-asrlarga oid Dalvarzintepa şahar xarobalari joylaşgan. ÖzME ham bu yodgorlikni tuman hududidagi muhim tarixiy obidalar qatorida tilga oladi.