Tbilisi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tbilisi — Gruziyaning poytaxti va eng yirik şahri bölib, Kura (Mtkvari) daryosi sohillarida joylaşgan. Şahar mamlakatning siyosiy, iqtisodiy, transport va madaniy markazi hisoblanadi.
Tarixi
13Arxeologlar Tbilisining Digomi şaharçasida ilk bronza davridan beri odamlar uzluksiz yaşaganiga oid dalillarni va paleolit davriga oid toş aşyolarni topgan. Şaharning tttarixiy nomi «iliq» ma'nosini bildiruvçi sözdan kelib çiqqan va hududdagi oltingugurtli issiq buloqlar bilan boğliq. 1936-yilgaça köpçilik tillarda şahar Tiflis deb atalgan.
An'anaviy rivoyatga köra, şaharga milodiy 5-asrda Iberiya podşosi Vaxtang I asos solgan: u ov paytida issiq buloqlarni topib, örmonni kesdirib şahar qurişga qaror qilgan. Rusça manbada asos solingan yil sifatida 455 yoki 458-yil körsatiladi. Vaxtang I ning vorisi Daçi Iberiya poytaxtini Msxetadan Tbilisiga köçirib, qal'a devori qurilişini boşlagan. 6-asrdan şahar Yevropa va Osiyo örtasidagi savdo yöllari tutaşgan joyda joylaşgani tufayli barqaror ösgan.
Keyingi asrlarda şahar turli kuçlar örtasidagi raqobat markazida bölgan: fors, arab, vizantiya, saljuqiy, möğul va boşqa hukmronliklar keçgan. 1122-yilda Podşoh David IV şaharni qaytarib olib, uni birlaşgan Gruziya davlatining poytaxtiga aylantirgan. 1386-yilda Tbilisi Temur qöşinlari tomonidan talangan, 1795-yilda Oğa Muhammadxon Qojor tomonidan vayron qilingan. 1801-yilda Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgaç, şahar Kavkaz noibligi markazi bölgan. 1918–1921-yillarda Gruziya Demokratik Respublikasining poytaxti böldi.
Geografiyasi
13Tbilisi Tbilisi botiğida, Kura vodiysi va uni uç tomondan örab turgan toğ yon bağirlari böylab deyarli 30 km uzunlikdagi tor yölak böylab joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi 380–770 metr. Iqlimi nam subtropik. Yozda harorat asosan 20–32 °C, qişda −1 dan 7 °C gaça böladi. Yillik örtaça harorat +13,3 °C.
Aholisi
132024-yil 14-noyabrdagi röyxatga köra Tbilisi munitsipalitetida 1 331 485 kişi yaşagan. 2014-yilgi röyxatda gruzinlar 89,9 %, armanlar 4,8 %, ozarbayjonlar 1,4 %, ruslar 1,2 %, yezidiylar 1 %, osetinlar 0,6 % ni taşkil etgan. Aholining aksariyati pravoslav nasroniylardir; 2002-yilgi ma'lumotga köra imonlilarning 91,4 % Gruziya pravoslav çerkoviga mansub.
Iqtisodiyoti
13Tbilisi Gruziyaning eng yirik iqtisodiy markazi. 2024-yilda mamlakat yalpi içki mahsulotining 53,1 % şaharga töğri kelgan. Şahar joylaşuvi tufayli energiya va savdo loyihalari uçun muhim tranzit yölagi hisoblanadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şahar me'morçiligida örta asrlar, neoklassik, Beaux Arts, Art Nouveau, stalinistik va zamonaviy uslublar aralaşgan. Diqqatga sazovor joylar: Sameba va Sioni soborlari, Ozodlik maydoni, Rustaveli va Agmaşenebeli prospektlari, Narqala qal'asi, soxta maur uslubidagi Opera teatri hamda Gruziya milliy muzeyi. Abanotubani (oltingugurtli hammomlar) tumani şaharning eng qadimgi qismlaridan biri sanaladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tbilisi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/485 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATbilisi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/485
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/485
Raqamlarda
Aholi soni · 14-noyabr 2024
1,3 mln kişi
+5,8 %1-yanvar 2024ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q994wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q230wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.