Tlaskala (ştat)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tlaskala — Meksikaning şarqiy-markaziy qismida, Meksika toğligining janubida joylaşgan ştat. Inglizça Vikipediyaga köra, uning rasmiy nomi — Tlaskala Erkin va Suveren Ştati; bu Meksikani taşkil etuvçi 32 federal subyektdan biri va mamlakatdagi eng kiçik ştat bölib, hududi mamlakat maydonining atigi 0,2 foizini egallaydi. Ma'muriy markazi va eng yirik şahri — Tlaskala-de-Xikotenkatl.12
Nomi
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, ştat poytaxti nomi bilan atalgan; bu nom ispanlar kelişidan oldin şaharga va u boşqargan hududga ham tegişli bölgan. Rusça Vikipediya nomni nauatl tilidan «tortilya yasaladigan joy» deb izohlaydi. Inglizça Vikipediyada «qoya» ma'nosidagi qadimiy sözdan kelib çiqqanligi haqidagi taxmin ham keltiriladi.
Geografiyasi
1,3ÖzME'ga köra, ştat maydoni 3,9 ming km², Rusça Vikipediya esa 3991 km² raqamini beradi. Rusça Vikipediyaga köra, ştat Mexikodan taxminan 100 km uzoqlikda bölib, janub, şarq va şimoli-şarqda Puebla, şimolda Idalgo, ğarbda Meksika ştati bilan çegaradoş; dengizga çiqişi yöq. ÖzME'ga köra, relyefi balandligi 2000–4000 metr bölgan vulkanik platodan iborat, janubi-şarqida Malinçe söngan vulkani (4461 m) qad kötargan. Rusça Vikipediya örtaça balandlikni 2230 metr deb körsatadi va hududda yirik daryo yoki köl yöqligini qayd etadi.
Iqlimi toğ tropik, qurğoqçil. ÖzME'ga köra, yillik yoğin 600 mm atrofida, oylik örtaça haroratlar 10–12° dan 16–18° gaça; kserofit ösimliklar keng tarqalgan.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
1,3ÖzME 2000-yil uçun 962,6 ming aholini qayd etgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2010-yilgi aholi röyxatida 1 169 936 kişi hisoblangan; ziçlik har km² ga qariyb 299 kişi, ya'ni Tlaskala Meksikaning eng ziç joylaşgan hududlaridan biri. Ştat 60 munitsipalitetga bölinadi.
Tarixi
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, ispanlar istilosi davrida tlaskalteklar asteklarga qarşi ispanlar bilan ittifoq tuzgan va buning evaziga hudud mustamlaka davrining uç yuz yili mobaynida deyarli yaxlit saqlangan. Meksika mustaqillikka erişgaç, Tlaskala federal hudud deb e'lon qilingan va 1857-yilda ştat sifatida federatsiyaga qabul qilingan.
Xöjaligi
1,3ÖzME ştatni iqtisodiy jihatdan kamroq rivojlangan hududlar qatoriga qöşadi; qişloq xöjaligida makkajöxori, dukkakli ekinlar va sabzavot yetiştiriladi, eçki va qöy boqiladi. Rusça Vikipediyaga köra, ekinzorlarning 88 foizi suğorilmaydi va yomğirga boğliq; arpa, buğdoy va kartoşka ham ekiladi, sanoatda avtomobil, kiyim-kiçak, töqimaçilik, plastmassa va qoğoz işlab çiqariladi. Inglizça Vikipediyaga köra, qişloq xöjaligi, yengil sanoat va turizm iqtisodiyotning asosini taşkil etadi. Sayyohlarni Kakaştla va Şoçitekatl kabi ispanlargaça bölgan davr yodgorliklari hamda mustamlaka davri inşootlari jalb qiladi. ÖzME'ga köra, temir yöl ştatni Mexiko va Puebla şaharlari bilan boğlaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tlaskala (ştat) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4357 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATlaskala (ştat). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4357
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4357
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Tlaxcalaen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Tlaskala (ştat)ru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 8-jild, 428–429-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 428–429-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.