Toğli Badaxşon muxtor viloyati
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Горно-Бадахшанская автономная область→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 138
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Toğli Badaxşon muxtor viloyati — [[m:382|Tojikiston]] Respublikasi tarkibidagi muxtor viloyat, mamlakatning butun şarqiy qismini egallaydi. ÖzME'ga köra, u 1925-yil 2-yanvarda taşkil etilgan; ma'muriy markazi — Xoruğ şah…
+ ## Joylaşuvi va nomi
+ Viloyat şimolda [[m:349|Qirğiziston]]ning Öş viloyati, şarqda Xitoyning Şinjon-Uyğur muxtor rayoni, janub va ğarbda [[m:209|Afğoniston]]ning Badaxşon viloyati, şimoli-ğarbda Tojikistonning respublika tasarrufidagi tumanl…
+ Inglizça Vikipediyaga köra, «Badaxşon» nomi sosoniylar davridagi «bedaxş» unvoni bilan boğliq. Rusça Vikipediya esa nomni qadimgi forsça «Vaxş daryosining yuqori oqimi» ma'nosidagi sözdan keltirib çiqaradigan farazni eng…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, bu hududda qadimdan odamlar yaşagan: miloddan avvalgi VI–IV asrlarda saklar, keyinroq toxarlar istiqomat qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Şuğnon toponimi «saklar mamlakati» ma'nosini beradi. Hudud asrlar da…
+ Rusça Vikipediyaga köra, XIX asr oxirida Pomir Rossiya, Britaniya va Afğoniston örtasidagi raqobat maydoniga aylangan; XX asr boşida ğarbiy Pomir bekliklari — Ruşon, Şuğnon, Vaxon va boşqalar Rossiya imperiyasi tarkibiga…
+ ## Tabiati
+ ÖzME'ga köra, viloyat hududi ğarbiy va şarqiy Pomirga bölinadi. Ğarbiy qismi kuçli parçalangan: Panj daryosining irmoqlari (Vanj, Yazğulom, Bartang, Ğunt) çuqur va tor vodiylar hosil qilgan, ularni vodiy tubidan 3–4 ming…
+ Şarqiy Pomirda oqmas köllar — Qoraköl, Şörköl, Rangköl, oqar köllardan esa Sarez, Yaşilköl va Zörköl joylaşgan. Ösimliklar qoplami quruqqa çidamli: quyi qismlarda şuvoq, yuqorida yostiqsimon ötlar ösadi, daryo böylarida …
+ ## Aholisi va xöjaligi
+ ÖzME 2001-yilda aholi 206 ming kişi bölganini yozadi; inglizça Vikipediyaga köra, 2019-yilda 226,9 ming kişi yaşagan, eng katta şahar Xoruğda 30 mingdan ortiq, Murğobda 4 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi. Aholining kö…
+ Viloyat iqtisodiyotida qişloq xöjaligi asosiy örin tutadi: ğarbiy qismda dehqonçilik va çorvaçilik bilan, şarqiy qismda faqat çorvaçilik, jumladan qötosçilik bilan şuğullaniladi. ÖzME'ga köra, Xoruğ, Qal'ai Xumb va boşqa…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 8-jild, 611–612-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 91
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)