Toşhovuz
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Toşhovuz (hozirgi rasmiy nomi Daşoğuz) — Turkmanistonning şimolidagi şahar, Daşoğuz (Toşhovuz) viloyatining ma'muriy markazi. ÖzME'ga köra, şahar Toşhovuz vohasida joylaşgan, temir yöl stansiyasi bor. 1999-yilda bu yerda 165,4 ming kişi yaşagan. Rusça Vikipediyaga köra, 2022-yilda aholi soni 201 142 kişiga yetgan va Daşoğuz aholisi böyiça mamlakatdagi uçinçi şahar hisoblanadi.1
Joylaşuvi
13Rusça Vikipediyaga köra, şahar Turon pasttekisligida, Amudaryodan suv oluvçi Şovot kanalining ikki sohilida joylaşgan; Orol dengizi atrofidagi ekologik nosoğlom hududga kiradi, janubida Emerqum qumliklari yastanadi. ÖzME'ga köra, Toşhovuzdan Aşxobodgaça 635 km, rusça Vikipediyaga köra esa töğri çiziq böyiça 454 km masofa bor. Şahardan 10 km uzoqlikda aeroport joylaşgan.
Nomi
13Rusça Vikipediyaga köra, şaharning tarixiy nomi turkiy «toş» va «hovuz» sözlaridan tuzilgan bölib, «toş hovuz» ma'nosini beradi: aholi punkti toşdan qurilgan katta quduqli qal'a va karvonsaroy atrofida paydo bölgan. Hozirgi rasmiy talqinga köra esa nom «Dede Qorqut» eposida tilga olingan «Daş oğuz» («taşqi oğuzlar») qabila birlaşmasi nomidan kelib çiqqan. 1999-yilda Turkmanistonning birinçi prezidenti Saparmurat Niyozov taklifi bilan şahar rasman Daşoğuz deb qayta nomlangan.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, Toşhovuzni 1816-yilda Xiva xoni Muhammad Rahimxon I Xiva xonligining qal'asi sifatida qurdirgan; rusça Vikipediya esa şahar 1681-yilda karvonsaroy sifatida paydo bölganini yozadi. 1873-yilda Xiva xonligi bilan birga Rossiya imperiyasining protektorati ostiga ötgan. ÖzME'ga köra, 1920-yildan şahar Xorazm Xalq Sovet Respublikasi tarkibida bölgan, 1924-yildan Turkmaniston tarkibiga kirgan; 1925-yildan okrug markazi, 1939–1963-yillarda va 1970-yildan yana viloyat markazi bölgan.
Me'morligi
13ÖzME'ga köra, şahar qurilişi qadimdan toşdan işlangan hovuz va uning atrofidagi qal'a bilan boğliq. Olloqulixon davrida qal'a kengaytirilib, Xiva xonligining eng mustahkam qörğonlaridan biriga aylangan va unda saroy qurilgan. 19-asr oxiriga kelib uruşlar natijasida saroy vayron bölgan, Muhammad Rahimxon II davrida esa qayta tiklangan. Ensiklopediyaga köra, 19-asr oxirida şaharda uç darvoza, 300 ga yaqin dökon va ustaxona, karvonsaroy, oltita masjid va madrasa bölgan. 1950-yillardan şahar Şovot kanalining çap qirğoği böylab kengaya boşlagan, eski paxsa uylar örnida ğişt va temir-beton binolar qad kötargan.
Xöjaligi va madaniyati
13ÖzME ma'lumotiga köra, şaharda paxta tozalaş, yoğ-moy, pivo, sut zavodlari, qişloq xöjaligi texnikasini ta'mirlaş, quriliş materiallari va grafitli elektrod işlab çiqariş korxonalari, gilam va tikuvçilik fabrikalari faoliyat körsatgan. Qişloq xöjaligi texnikumi, tibbiyot va pedagogika bilim yurtlari bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, sovet davrida şahar köp millatli bölgan, unda turkmanlar, özbeklar, ruslar, qozoqlar, tatarlar va koreyslar yaşagan; Daşoğuz aeroportidan mamlakat içidagi şaharlarga reyslar amalga oşiriladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Toşhovuz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4161 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAToşhovuz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4161
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4161
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Дашогузru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 595-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 595-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.