Tulixon
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Tolui→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 149
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Tulixon (Tuli, Tuluy; taxminan 1191/1192 – 1230-yillar boşi) — Çingizxon va Börtaning kenja öğli, möğul sarkardasi. ÖzME'ga köra, u otasining harbiy işlar böyiça boş maslahatçisi bölgan va Möğullar davlatining tört ulusi…
+ ## Kelib çiqişi va mavqei
+ ÖzME'ga köra, Tulixon ulusi 50 ming xonadondan iborat bölgan. U «yeke nöyon» (uluğ janob) va «yezden» (hukmdor) kabi unvonlar bilan uluğlangan, möğul odatiga köra kenja öğil sifatida otasining asl yurtiga merosxör hisobl…
+ ## Harbiy yurişlari
+ ÖzME'ga köra, 1211–1215-yillarda Tulixon akalari Jöji, Çiğatoy va Öqtoy bilan birga Şimoliy Xitoyga qilingan yurişlarda qatnaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u aka-ukalar orasida eng yaxşi jangçi hisoblangan; Çingizxon …
+ Xorazmşohlar davlatiga yuriş paytida u otasi bilan [[m:687|Buxoro]]ni egallaşda iştirok etgan (1220). ÖzME'ga köra, söng Tağoçar nöyon bilan birga katta qöşinga boş bölib Xurosonga yuborilgan va uç oy içida [[m:736|Marv]…
+ ## Noiblik va vafoti
+ ÖzME'ga köra, Çingizxon 1227-yilda vafot etgaç, möğul qöşinining katta qismi, şuningdek, Möğuliston va Xitoydagi yerlar Tulixon ixtiyoriga ötgan. 1229-yilgi qurultoy Öqtoyni buyuk xon deb e'lon qilgunga qadar u otasining…
+ ÖzME'ga köra, Tulixon Xitoy yurişidan qaytayotganda yölda kasallanib vafot etgan va bu voqea 1230-yilga töğri keladi. Inglizça Vikipediyaga köra esa u 1232-yil oxirida noaniq vaziyatda vafot etgan: rasmiy rivoyatga köra,…
+ ## Avlodi
+ Tulixon vafotidan söng uning mulkiga xotini Sorqoqtani beki egalik qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u töplagan boylik va tarafdorlar 1251-yilda öğli Möngkening taxtga çiqişini ta'minlagan. ÖzME'ga köra, Tulixon avlodi…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 8-jild, 681-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 102
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)