Tyanşan
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Tian Şan→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 125
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Tyanşan (xitoyça «Osmon toğlari»; turkiy xalqlarda Tangritoğ) — Örta va Markaziy Osiyoda, asosan kenglik yönalişida çözilgan ulkan toğ tizimi. Uning ğarbiy qismi [[m:350|Qozoğiston]], [[m:349|Qirğiziston]], [[m:382|Tojik…
+ ## Nomi
+ Rusça Vikipediyaga köra, xitoyça nom «samoviy toğlar» yoki «ilohiy toğlar» ma'nosini beradi va turkiy «Tengri» (osmon tangrisi) sözi bilan boğliq. Inglizça Vikipediya Tyanşan tengriçilik e'tiqodida muqaddas sanalganini, …
+ ## Çegaralari va bölinişi
+ ÖzME'ga köra, Tyanşan şimolda Möyinqum qumliklari, Ili botiği va Junğoriya Olatovi bilan, janubda Farğona va Tarim botiqlari bilan, ğarbda Sirdaryoning örta oqimi bilan, şarqda Gobi çöllari bilan çegaradoş. Janubi-ğarbda…
+ Orografik jihatdan tizim törtta katta qismga ajratiladi:
+ - **Şimoliy Tyanşan** — Qirğiz, Talas, Orqa Ili va Kungay Olatov tizmalari hamda Çu va Talas vodiylari. Içki qismdan Issiqköl, Qöçqor, Susamir kabi berk botiqlar bilan ajralib turadi. - **Markaziy (Içki) Tyanşan** — Ters…
+ ## Geologik tuzilişi
+ ÖzME'ga köra, tizmalar tokembriy va paleozoyning kuçli burmalangan çökindi, metamorfik va otqindi jinslaridan — slanets, qumtoş, ohaktoş, marmar, gneys va granitdan iborat, botiqlar esa mezozoy va kaynozoy yotqiziqlari b…
+ ## Iqlimi va muzliklari
+ Materik içkarisida, çöllar orasida joylaşgani uçun Tyanşan iqlimi kontinental. ÖzME ma'lumotiga köra, nam havo oqimlari asosan ğarbdan keladi, şu bois eng köp yoğin (2000 mm va undan ortiq) tizmalarning şimoliy va ğarbiy…
+ Qor çiziği şimoli-ğarbda 3600—3800 m, markazda 4200—4450 m balandlikdan ötadi. ÖzME muzliklarning umumiy maydonini taxminan 10,2 ming km² deb baholaydi; eng yirigi — Inilçiq muzligi. Inglizça Vikipediyaga köra, Tyanşan m…
+ ## Suvlari
+ Tyanşan — Örta Osiyoning içki suv havzalarini töyintiruvçi asosiy hududlardan biri. Bu yerda Sirdaryo va uning irmoqlari (Norin, Qoradaryo, Çirçiq, Ohangaron), Çu, Talas, Ili va Tarim daryolari boşlanadi; ular Orol, Balx…
+ ## Tabiati va boyliklari
+ ÖzME tizimni törtta tabiiy-geografik oblastga böladi. Şimoliy Tyanşanda Tyanşan qoraqarağayi örmonlari, toğ ötloqlari keng tarqalgan, silovsin, qönğir ayiq, böri yaşaydi. Markaziy qismda iqlim yanada keskin, toğ çöllari …
+ Toğlarda mis, qörğoşin, volfram, fosforit, toşkömir va nodir metallar konlari bor; Olmaliq mis koni, Qurama toğlaridagi konlar maşhur. Issiqköl, Sariçelak, Çatqol kabi qöriqxonalar taşkil etilgan. Inglizça Vikipediyaga k…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Tyanşan (xitoyça «Osmon toğlari»; turkiy xalqlarda Tangritoğ) — Örta va Markaziy Osiyoda, asosan kenglik yönalişida çözilgan ulkan toğ tizimi. Uning ğarbiy qismi [[m:350|Qozoğiston]], [[m:349|Qirğiziston]], [[m:382|Tojik…
− ## Nomi
− Rusça Vikipediyaga köra, xitoyça nom «samoviy toğlar» yoki «ilohiy toğlar» ma'nosini beradi va turkiy «Tengri» (osmon tangrisi) sözi bilan boğliq. Inglizça Vikipediya Tyanşan tengriçilik e'tiqodida muqaddas sanalganini, …
− ## Çegaralari va bölinişi
− ÖzME'ga köra, Tyanşan şimolda Möyinqum qumliklari, Ili botiği va Junğoriya Olatovi bilan, janubda Farğona va Tarim botiqlari bilan, ğarbda Sirdaryoning örta oqimi bilan, şarqda Gobi çöllari bilan çegaradoş. Janubi-ğarbda…
− Orografik jihatdan tizim törtta katta qismga ajratiladi:
− - **Şimoliy Tyanşan** — Qirğiz, Talas, Orqa Ili va Kungay Olatov tizmalari hamda Çu va Talas vodiylari. Içki qismdan Issiqköl, Qöçqor, Susamir kabi berk botiqlar bilan ajralib turadi. - **Markaziy (Içki) Tyanşan** — Ters…
− ## Geologik tuzilişi
− ÖzME'ga köra, tizmalar tokembriy va paleozoyning kuçli burmalangan çökindi, metamorfik va otqindi jinslaridan — slanets, qumtoş, ohaktoş, marmar, gneys va granitdan iborat, botiqlar esa mezozoy va kaynozoy yotqiziqlari b…
− ## Iqlimi va muzliklari
− Materik içkarisida, çöllar orasida joylaşgani uçun Tyanşan iqlimi kontinental. ÖzME ma'lumotiga köra, nam havo oqimlari asosan ğarbdan keladi, şu bois eng köp yoğin (2000 mm va undan ortiq) tizmalarning şimoliy va ğarbiy…
− Qor çiziği şimoli-ğarbda 3600—3800 m, markazda 4200—4450 m balandlikdan ötadi. ÖzME muzliklarning umumiy maydonini taxminan 10,2 ming km² deb baholaydi; eng yirigi — Inilçiq muzligi. Inglizça Vikipediyaga köra, Tyanşan m…
− ## Suvlari
− Tyanşan — Örta Osiyoning içki suv havzalarini töyintiruvçi asosiy hududlardan biri. Bu yerda Sirdaryo va uning irmoqlari (Norin, Qoradaryo, Çirçiq, Ohangaron), Çu, Talas, Ili va Tarim daryolari boşlanadi; ular Orol, Balx…
− ## Tabiati va boyliklari
− ÖzME tizimni törtta tabiiy-geografik oblastga böladi. Şimoliy Tyanşanda Tyanşan qoraqarağayi örmonlari, toğ ötloqlari keng tarqalgan, silovsin, qönğir ayiq, böri yaşaydi. Markaziy qismda iqlim yanada keskin, toğ çöllari …
− Toğlarda mis, qörğoşin, volfram, fosforit, toşkömir va nodir metallar konlari bor; Olmaliq mis koni, Qurama toğlaridagi konlar maşhur. Issiqköl, Sariçelak, Çatqol kabi qöriqxonalar taşkil etilgan. Inglizça Vikipediyaga k…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Tian Şan→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 115
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Tyanşan (xitoyça «Osmon toğlari»; turkiy xalqlarda Tangritoğ) — Örta va Markaziy Osiyoda, asosan kenglik yönalişida çözilgan ulkan toğ tizimi. Uning ğarbiy qismi [[m:350|Qozoğiston]], [[m:349|Qirğiziston]], [[m:382|Tojik…
+ ## Nomi
+ Rusça Vikipediyaga köra, xitoyça nom «samoviy toğlar» yoki «ilohiy toğlar» ma'nosini beradi va turkiy «Tengri» (osmon tangrisi) sözi bilan boğliq. Inglizça Vikipediya Tyanşan tengriçilik e'tiqodida muqaddas sanalganini, …
+ ## Çegaralari va bölinişi
+ ÖzME'ga köra, Tyanşan şimolda Möyinqum qumliklari, Ili botiği va Junğoriya Olatovi bilan, janubda Farğona va Tarim botiqlari bilan, ğarbda Sirdaryoning örta oqimi bilan, şarqda Gobi çöllari bilan çegaradoş. Janubi-ğarbda…
+ Orografik jihatdan tizim törtta katta qismga ajratiladi:
+ - **Şimoliy Tyanşan** — Qirğiz, Talas, Orqa Ili va Kungay Olatov tizmalari hamda Çu va Talas vodiylari. Içki qismdan Issiqköl, Qöçqor, Susamir kabi berk botiqlar bilan ajralib turadi. - **Markaziy (Içki) Tyanşan** — Ters…
+ ## Geologik tuzilişi
+ ÖzME'ga köra, tizmalar tokembriy va paleozoyning kuçli burmalangan çökindi, metamorfik va otqindi jinslaridan — slanets, qumtoş, ohaktoş, marmar, gneys va granitdan iborat, botiqlar esa mezozoy va kaynozoy yotqiziqlari b…
+ ## Iqlimi va muzliklari
+ Materik içkarisida, çöllar orasida joylaşgani uçun Tyanşan iqlimi kontinental. ÖzME ma'lumotiga köra, nam havo oqimlari asosan ğarbdan keladi, şu bois eng köp yoğin (2000 mm va undan ortiq) tizmalarning şimoliy va ğarbiy…
+ Qor çiziği şimoli-ğarbda 3600—3800 m, markazda 4200—4450 m balandlikdan ötadi. ÖzME muzliklarning umumiy maydonini taxminan 10,2 ming km² deb baholaydi; eng yirigi — Inilçiq muzligi. Inglizça Vikipediyaga köra, Tyanşan m…
+ ## Suvlari
+ Tyanşan — Örta Osiyoning içki suv havzalarini töyintiruvçi asosiy hududlardan biri. Bu yerda Sirdaryo va uning irmoqlari (Norin, Qoradaryo, Çirçiq, Ohangaron), Çu, Talas, Ili va Tarim daryolari boşlanadi; ular Orol, Balx…
+ ## Tabiati va boyliklari
+ ÖzME tizimni törtta tabiiy-geografik oblastga böladi. Şimoliy Tyanşanda Tyanşan qoraqarağayi örmonlari, toğ ötloqlari keng tarqalgan, silovsin, qönğir ayiq, böri yaşaydi. Markaziy qismda iqlim yanada keskin, toğ çöllari …
+ Toğlarda mis, qörğoşin, volfram, fosforit, toşkömir va nodir metallar konlari bor; Olmaliq mis koni, Qurama toğlaridagi konlar maşhur. Issiqköl, Sariçelak, Çatqol kabi qöriqxonalar taşkil etilgan. Inglizça Vikipediyaga k…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 8-jild, 818–822-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 77
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)