Ugom tizmasi

+ Ugom tizmasi — Ğarbiy Tyanşan toğ tizimiga kiruvçi toğ tizmasi. U [[m:337|Özbekiston]] bilan [[m:350|Qozoğiston]] çegarasida yotadi: tizmaning janubi-ğarbiy böleği [[m:852|Toşkent viloyati]]ning [[m:809|Böstonliq tumani]…

+ ## Joylaşuvi va relyefi

+ ÖzME'ga köra, tizma Talas Olatovidan, Manas toğ tuguni atrofidan ajralib çiqadi va janubi-ğarb yönalişida 115 km gaça davom etadi. U Piskom va Ugom daryolari orasidagi hududni egallaydi, ikki davlat çegarasi esa asosiy s…

+ Tizmaning örtaça balandligi 3000–3500 m atrofida bölib, janubi-ğarb tomonga borgan sari pasayadi. Özbekiston hududidagi qismi nisbatan past: Çirçiq daryosiga yaqin joyda balandlik 1500 m gaça tuşadi. Ayrim çöqqilar 3500–…

+ Suvayirğiç qismi asosan qoyalardan iborat, ayrim joylarda esa tekislanib qolgan sathlar saqlangan. Janubi-ğarbga qaragan yonbağir tikroq, şimoli-şarqiy yonbağir esa yotiqroq. Yonbağirlarni köplab qisqa va çuqur daralar k…

+ ## Geologik tuzilişi

+ ÖzME tizmani gersin burmalanişi davrida vujudga kelgan antiklinoriy deb ta'riflaydi; u hozirgi balandligiga keyingi, yoş tektonik harakatlar natijasida kötarilgan. Tizmani paleozoy erasiga oid ohaktoş, dolomit, qumtoş, s…

+ Ohaktoşli qismlarda karst hodisalari kuçli rivojlangan. Suvayirğiçdagi tekis sathlarda karrlar, voronka va botiqlar, yonbağirlarda esa karst ğorlari, quduqlari va şaxtalari keng tarqalgan. Foydali qazilmalardan ohaktoş, …

+ ## Iqlimi va tabiati

+ Iqlimi toğlarga xos. ÖzME'ga köra, yoğin ayniqsa tizmaning şimoli-şarqiy qismida köp tuşadi — yiliga 1500–2000 mm. Yonbağirlarda tipik va töq böz, qönğir hamda jigarrang örmon tuproqlari tarqalgan. Pastki qismlarda çalaç…

+ ÖzME'ga köra, örmonlarda qobon, börsiq va olmaxon, tizmaning baland qismlarida kiyik, qor qoploni, böri va ayiq yaşaydi. Quşlardan kaklik, kaptar, bulbul, çumçuq, loçin va kalxat uçraydi. Tizmaning şimoli-şarqiy qismida …