Uralsk
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Uralsk (qozoqça Oral; 1775-yilgaça Yoyiq şaharçasi) — Qozoğistonning şimoli-ğarbidagi şahar, Ğarbiy Qozoğiston viloyatining ma'muriy markazi. Inglizça Vikipediyaga köra, şahar Ural va Çağan daryolarining qöşilişida, Rossiya çegarasiga yaqin joyda joylaşgan; u Ural daryosining ğarbiy sohilida bölgani uçun geografik jihatdan Yevropaga mansub hisoblanadi. Rusça Vikipediyaga köra, şahar Kaspiyböyi pasttekisligining şimoliy çekkasida yotadi.12
Qadimgi davr
13Rusça Vikipediyaga köra, hozirgi Uralskdan 10 km uzoqlikdagi Svistun tepaligida 13—14-asrlarda Oltin Örda davriga oid Jayiq nomli yirik şahar mavjud bölgan. Qazişmalar paytida u yerdan turar joylar, xöjalik binolari, ğişt pişiriladigan xumdonlar, hammom va ikkita katta maqbara qoldiqlari topilgan. Oltin Örda, keyin esa Nöğay Ördasi zaiflaşgaç, şahar inqirozga yuz tutgan.
Yoyiq şaharçasi
13ÖzME'ga köra, 16-asr oxirida Oreşnoye maskanida Yoyiq kazaklari Yoyiq şaharçasi nomli istehkom qurgan. Rusça Vikipediyaga köra, u 1584-yilda tilga olinadi. Nöğaylar uni vayron qilgaç, 1613-yilda istehkom Yoyiq (Ural) daryosi böylab 50 km pastga — hozirgi örniga köçirilgan; aynan şu yil şaharning rasmiy asos solingan sanasi hisoblanadi. Yangi qörğon Yoyiq va Çağan daryolari orasidagi yarim orolda barpo etilgan.
Yoyiq kazaklari Stepan Razin (1670—1671) va Yemelyan Pugaçyov (1773—1775) boşçiligidagi dehqonlar qözğolonlarida faol qatnaşgan, Yoyiq şaharçasi esa Pugaçyov qözğolonining markazlaridan biriga aylangan. Inglizça Vikipediyaga köra, qözğolonçilar şaharni egallab, uning qal'asini 1773-yil dekabridan 1774-yil apreligaça qamalda tutgan. ÖzME'ga köra, Pugaçyov qatl etilgandan söng, 1775-yilda Yekaterina II farmoni bilan şaharça Uralsk deb qayta nomlangan va Astraxan guberniyasi tarkibiga kiritilgan; inglizça Vikipediyaga köra, Yoyiq daryosi ham şu paytdan Ural deb atala boşlagan.
19—20-asrlar
13ÖzME'ga köra, 1868-yildan şahar yangi tuzilgan Ural viloyatining markazi bölgan. Aholi asosan hunarmandçilik, savdo, dehqonçilik va baliqçilik bilan şuğullangan. 1894-yilda Ryazan — Ural temir yölining ötkazilişi şaharni Kaspiyböyi daştlaridagi yirik savdo markaziga aylantirgan; 1912-yilda bu yerda 100 dan ortiq mayda sanoat korxonasi bölgan.
Xöjaligi va aholisi
13Uralsk — Ural daryosidagi pristan va temir yöl stansiyasi. ÖzME'ga köra, şaharda maşinasozlik va metallsozlik (jumladan kemasozlik va asbobsozlik), oziq-ovqat va yengil sanoat korxonalari, quriliş materiallari zavodlari va issiqlik elektr markazi faoliyat körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, şahar Yevropadan Sibirga boradigan temir yöl yuklari uçun muhim nuqta bölib, Kaspiy havzasidagi neft konlariga xizmat qiladi; şaharda aeroport ham bor.
ÖzME 2002-yil uçun aholini 189,1 ming kişi deb körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, aholining 71 foizi qozoqlar, 25 foizi ruslar. Şaharda oliy öquv yurtlari, teatr, ölkaşunoslik muzeyi va Pugaçyovning uy-muzeyi mavjud.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Uralsk // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4186 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUralsk. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4186
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4186
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Уральскru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Oral, Kazakhstanen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 133–134-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 133–134-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.