Urganç tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Urganç tumani — Özbekistonning Xorazm viloyati tarkibidagi tuman. Markazi — Qorovul qişloği. ÖzME'ga köra, maydoni 460 km². Tuman Amudaryoning quyi oqimida, viloyat markazi — Urganç şahri atrofida joylaşgan.1
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentyabrda taşkil etilgan, 1962-yil 24-dekabrda Şovot tumaniga qöşilgan va 1964-yil 31-dekabrda qayta tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1938-yilda u Xorazm viloyati tarkibiga kirgan, 1959-yilda unga tugatilgan Yangibozor tumanining bir qismi qöşilgan, 1961-yilda esa tuman markazi Urganç şahridan Yangibozor qişloğiga köçirilgan. Rusça Vikipediya tumanning taşkil etiliş vaqtini noaniq — 1930-yillar deb körsatadi.
Çegaralari va tarkibi
13Tuman şarqda Xonqa, ğarbda Qöşköpir, Şovot va Yangibozor tumanlari, şimolda Gurlan tumani va Qoraqalpoğiston Respublikasi, janubda Xiva va Yangiariq tumanlari bilan qöşni. ÖzME'ga köra, tumanga Çaliş şaharçasi va önta qişloq fuqarolar yiğini — Bekobod, Çakkaşolikor, Çandirqiyot, Çatköpir, Yuqoriboğ, Yuqoridörman, Qoramon, Qorovul, Ğalaba va Ğoybu kiradi. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yilda ham tarkib şunday bölgan.
Tabiati
13Hudud dengiz sathidan taxminan 100 metr balandlikdagi pasttekislikdan iborat. Tuproqlari Amudaryo oqiziqlaridan hosil bölgan qumloq va böz-allyuvial tuproqlar. Iqlimi keskin kontinental: ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −4...−5°, eng past harorat −25° gaça tuşadi; iyulda örtaça 26–28°, eng issiq kunlarda 44° gaça kötariladi. Yiliga bor-yöği 80–90 mm yoğin tuşadi, ösuv davri 200–210 kun.
Dehqonçilik faqat suğorişga tayanadi. Ekinzorlar Amudaryodan va Ğozovot, Şovot, Qulobod, Qirğizyop, Örisyop, Dörman kabi kanallardan suv oladi. Grunt suvlari yer yuzasiga yaqin bölgani uçun yerlarni tez-tez şör bosadi, şu sababli Ğozovot — Davdon va Yangibozor kollektorlari qazilgan. Daryo böyidagi töqay va qumliklarda jiyda, turanğil, tol, saksovul, yulğun, yantoq va qamiş ösadi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2004-yilda tumanda 141,1 ming kişi yaşagan, ulardan atigi 5,6 mingi şaharça aholisi edi; aholi ziçligi har kvadrat kilometrga 300 kişidan oşgan. Aholining 92 foizi özbeklar, qozoq, rus, koreys va tatarlar ham yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, 2021-yilda tuman aholisi 201,2 ming kişiga yetgan.
Xöjaligi
13Tuman qişloq xöjaligiga, asosan dehqonçilikka ixtisoslaşgan. ÖzME'ga köra, 26,8 ming gektar yer maydonining deyarli hammasi suğoriladi va haydaladi: 11 ming gektarga paxta, 5,9 ming gektarga ğalla, 3,3 ming gektarga şoli ekiladi; qolgan yerlarda poliz, sabzavot, makkajöxori va yem-xaşak ekinlari östiriladi. 1380 gektarni egallagan boğ va tokzorlarda örik, olma, anjir, nok, şaftoli, anor, olxöri va uzum yetiştiriladi. Çorvaçilik va pillaçilik ham rivojlangan.
Sanoat paxta tozalaş zavodi, ğişt zavodlari, ip gazlama korxonasi, sut va uzumni qayta işlaş sexlari bilan ifodalanadi. Hududdan xalqaro avtomobil yöli va Toşkent — Şovot temir yöli ötadi. Tumanda umumta'lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, kasalxona va «Jayxun» sanatoriysi bor; 1958-yildan «Urganç haqiqati» gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Urganç tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3779 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUrganç tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3779
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3779
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ургенчский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 142–143-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 142–143-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.