Uzun tumani

+ Uzun tumani — Surxondaryo viloyatining şimoliy qismidagi ma'muriy tuman, markazi Uzun şaharçasi. ÖzME'ga köra, maydoni 2,33 ming km², 2004-yilda aholisi 128 ming kişi bölgan.[[manba:14283]]

+ ## Tarixi

+ ÖzME'ga köra, tuman 1942-yil 12-yanvarda tuzilgan; Rusça Vikipediyada esa uning taşkil topgan yili 1943 deb körsatilgan. 1959-yilda tuman tugatilib, hududi Sariosiyo tumaniga qöşilgan. Mustaqillik arafasida, 1991-yil bah…

+ ## Geografiyasi

+ Tuman şimoli-ğarbda Sariosiyo tumani, şimol, şarq va janubda [[m:382|Tojikiston]], janubi-ğarbda Qumqörğon, ğarbda Denov va Şörçi tumanlari bilan çegaradoş. Relyefi asosan toğ va adirlardan iborat; adirlar Bobotoğ va His…

+ ÖzME'ga köra, iqlimi dehqonçilik uçun qulay: iyulda örtaça harorat 35°, eng issiq kunlarda 46° gaça yetadi, yiliga 650–700 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 290–320 kun davom etadi. Yer ostida Xondizada polimetall, Xöja…

+ Ösimliklardan arça, şuvoq, yantoq, toğ rayhoni, anzur piyozi va ravoç, mevali daraxtlardan yonğoq, anor, örik, xurmo, tut va anjir uçraydi. Hayvonot dunyosiga böri, tulki, qobon, ayiq, kiyik, quşlardan kaklik, burgut, be…

+ ## Aholisi

+ ÖzME'ga köra, aholining 75,1 foizini özbeklar, 22 foizini tojiklar taşkil etadi; ruslar, tatarlar, qozoqlar, turkmanlar va koreyslar ham yaşaydi. Örtaça ziçlik har kvadrat kilometrga 56 kişi. Rusça Vikipediyaga köra, 201…

+ ## Xöjaligi

+ Xöjalikda dehqonçilik yetakçi: tumandagi şirkat xöjaliklarining aksariyati paxta va ğalla yetiştiradi, Xondiza xöjaligi esa boğdorçilik va asalariçilikka ixtisoslaşgan. ÖzME'ga köra, 2004-yilda 5992 gektarga paxta, 4231 …

+ ## Ijtimoiy soha

+ ÖzME'ga köra, 2003/2004-öquv yilida 64 umumiy ta'lim maktabida 34,5 ming bola öqigan, iste'dodli bolalar uçun maktab-internatlar va kasb-hunar kollejlari işlagan. Tumanda kutubxonalar, klublar, muzey, «Xotira va qadrlaş»…