Xöjakent rasmlari
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Xöjakent rasmlari — Toşkent viloyatining Böstonliq tumani hududida, Çatqol toğ tizmasining ğarbiy yon bağridagi qoyatoşlarga işlangan qadimiy tasvirlar. ÖzME ularni Markaziy Osiyodagi noyob qoyatoş yodgorliklaridan biri sifatida tavsiflaydi. Bunday tasvirlar fanda petrogliflar deb ham ataladi.
Topilişi va örganilişi
13ÖzME'ga köra, rasmlarni 1949–1950-yillarda arxeolog X. Alpisboyev aniqlagan. Keyinçalik ular 1970-yillarda A. Kabirov, 1980-yillarda esa M. Xöjanazarov tomonidan tadqiq etilgan. Yodgorlik mazmuni, mavzusi, uslubi va kompozitsiyasi jihatidan xilma-xilligi bilan ajralib turadi.
Yaratilgan davri
13Tadqiqotçilar tasvirlarning işlaniş usuli, uslubi, saqlaniş darajasi, toş sirtining qorayiş darajasi va ayrim rasmlar ustiga keyinroq boşqalari çizilganiga qarab, ular bir paytda emas, bir neça tarixiy davr mobaynida paydo bölgan degan xulosaga kelgan. ÖzME'ga köra, eng qadimiy tasvirlar miloddan avvalgi 4–3-ming yilliklarga, ya'ni neolit va eneolit davriga mansub; miloddan avvalgi 1-ming yillikning ikkinçi yarmi va milod boşlariga oid rasmlar ham uçraydi.
Tasvirlar
13Qoyalarda odamlar, it, xökiz, arxar, toğ eçkisi, kiyik, ot, öq-yoy va geometrik şakllar aks ettirilgan. ÖzME'ga köra, ular qattiq toş yoki temir qurol bilan urib, çökiçlab işlangan: ba'zilari yaxlit soya şaklida, boşqalari oddiy çiziqlar bilan çizilgan. Ayniqsa boşsiz va qölsiz qilib, nozik va realistik tarzda tasvirlangan uç ayol siymosi diqqatga sazovor. Qadimgi san'atda ayol tasvirlari kam uçraydi: neolit va eneolit yodgorliklaridan ayol haykalçalari köp topilgan bölsa-da, öşa davr qoyatoş rasmlarida ular deyarli yöq. Şu bois ÖzME Xöjakentdagi bu tasvirlarni Markaziy Osiyo uçun yagona va nodir topilma deb baholaydi.
Saqlanişi va ahamiyati
13Rasmlarning aksariyati yaxşi saqlangan, faqat ayrimlari tabiiy jarayonlar ta'sirida yemirilgan, yorilgan yoki sinib tuşgan. Yodgorlik qadimgi aholining turmuş tarzi, e'tiqodlari va tasviriy san'atini, şuningdek, mintaqa hayvonot dunyosining ötmişini örganişda muhim tarixiy manba hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Xöjakent rasmlari // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2841 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAXöjakent rasmlari. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2841
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2841
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 9-jild, 300–301-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 300–301-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.