Yan Amos Komenskiy

+ Yan Amos Komenskiy (çexça Jan Ámos Komenský, lotinça Comenius; 1592–1670) — çex gumanist pedagogi, yozuvçi va diniy arbob. U pedagogikani mustaqil fan sifatida asoslagan va bugungi maktablarda qöllanadigan sinf-dars tizi…

+ ## Hayoti

+ ÖzME'ga köra, Komenskiy 1592-yil 28-martda Janubiy Moraviyadagi Nivnitse şahraçasida tuğilgan. Oilasi «Çex qardoşlari» diniy jamoasiga mansub bölgan; bu jamoa katolik çerkovi va nemis zodagonlari tazyiqiga qarşi turgan, …

+ U dastlab jamoa maktabida, 1608–1610-yillarda Prşerov şahridagi lotin maktabida, söngra Xerborn akademiyasi va Geydelberg universitetida öqigan. Ta'qiblar kuçaygaç, Polşaning Leşno şahriga köçib, u yerdagi gimnaziyada da…

+ ## Asosiy asarlari

+ ÖzME'ga köra, Komenskiy 1631-yilda «Tillar va barça fanlarning oçiq eşigi», 1632-yilda «Buyuk didaktika» va «Onalar maktabi» asarlarini yaratgan. Rusça Vikipediya «Didaktika» dastlab çex tilida yozilib, keyin qayta işlan…

+ Vengriyada u «Pansofiya maktabi» (1651), «Yaxşi taşkil etilgan maktab qonunlari» (1653) kitoblarini yozgan. Ayniqsa «Hislar vositasida idrok qilinadigan narsalar tasviri» (1658) asari maşhur: rusça Vikipediyaga köra, bu …

+ ## Pedagogik qaraşlari

+ ÖzME'ga köra, Komenskiy har bir bola, jumladan qizlar ham, ta'lim olişi kerak deb hisoblagan. Uning fikriça, tarbiya aqliy, axloqiy va diniy yönalişlarni öz içiga oladi, öqitiş esa bolaning yoşi, bilim darajasi va ruhiy …

+ «Buyuk didaktika»da körgazmalilik, onglilik va izçillik kabi tamoyillar nazariy asoslab berilgan. Rusça Vikipediya undagi bir neça qoidani keltiradi: ta'limni bolalikdan boşlaş, materialni yoşga qarab taqsimlaş, qoidalar…

+ ## Merosi

+ ÖzME'ga köra, Komenskiy jahon pedagogikasi tarixida birinçi bölib sinf-dars tizimini işlab çiqqan: darsning davomiyligi, sinfdagi öquvçilar soni va yoşi, öquv yili, çoraklar, ta'tillar hamda kundalik va yillik öquv soatl…