Yaroslavl viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yaroslavl viloyati — Rossiya Federatsiyasining subyekti, mamlakat Yevropa qismining markazida, Volga daryosining yuqori oqimida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Yaroslavl şahri. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat şimolda Vologda, şimoli-şarq va şarqda Kostroma, janubi-şarqda Ivanovo, janubda Vladimir, janubi-ğarbda Moskva, ğarbda Tver viloyatlari bilan çegaradoş; tarkibida 17 munitsipal tuman va 3 şahar okrugi bor. Eng yirik şaharlari — Yaroslavl, Ribinsk va Tutayev.1
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, hududda odamlar oxirgi muzlik çekinganidan keyin, keç paleolit oxirida yaşay boşlagan. 9–10-asrlarda bu yerlarga slavyanlar köçib kelib, mahalliy fin-ugor qabilasi — meryanlar bilan aralaşib ketgan. Ölkadagi eng qadimgi şahar Nero köli böyidagi Rostov bölib, u yilnomada 862-yilda tilga olinadi. 14–15-asrlarda bu yerdagi knyazliklar Moskva buyuk knyazligiga qöşilgan. 1777-yilda Yaroslavl guberniyasi tuzilgan, 1929-yilda u Ivanovo sanoat viloyati tarkibiga kiritilgan. ÖzME'ga köra, mustaqil viloyat 1936-yil 11-martda taşkil etilgan; rusça Vikipediya hozirgi çegaralar 1944-yildan amalda ekanini qayd etadi. 1946-yilda Ribinsk suv ombori suvlari qadimiy Mologa şahrini butunlay kömib yuborgan.
Maydoni va aholisi
13ÖzME viloyat maydonini 36,4 ming km² deb körsatadi, rusça Vikipediya esa 36,2 ming km² raqamini keltiradi. ÖzME'ga köra, 2003-yilda aholi 1367 mingdan ziyod bölgan, ularning 80,9 foizi şaharlarda yaşagan. Rusça Vikipediyaga köra, aholi deyarli bir millatli — 96 foizi ruslar.
Tabiati
13Hudud Şarqiy Yevropa tekisligining markazida joylaşgan, şimoldan janubga 270 km, ğarbdan şarqqa 220 km ga çözilgan. Rusça Vikipediyaga köra, eng baland nuqta — Tarxov tepaligi (292,4 m). Butun hudud Volga havzasiga kiradi: daryo viloyat böylab 340 km oqadi va Ugliç, Ribinsk hamda Gorkiy suv omborlari zanjiriga aylangan. Viloyatda 4300 dan ortiq daryo va 83 köl bor, eng yiriklari — Nero va Pleşeyevo kölleri. Iqlimi mö'tadil kontinental, ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −10,5° dan −12,5° gaça, iyulniki 17,5°, yillik yoğin 500–600 mm. Örmonlar hududning qariyb yarmini egallaydi, Pereslavl milliy boği va Darvin qöriqxonasi mavjud.
Xöjaligi va madaniyati
13ÖzME'ga köra, sanoatning asosiy tarmoqlari — kimyo (şina, sintetik kauçuk, lok-böyoq, neftni qayta işlaş), maşinasozlik (oğir yuk avtomobillari, aviatsiya va dizel dvigatellari) hamda töqimaçilik. Volgada Ugliç va Ribinsk gidroelektr stansiyalari qurilgan. Qişloq xöjaligi ziğir, kartoşka, sabzavot yetiştiriş va çorvaçilikka ixtisoslaşgan; viloyat uzun tolali ziğirning muhim yetiştiruvçisi hisoblanadi.
Pereslavl-Zalesskiy, Rostov, Ugliç va Yaroslavl şaharlari «Rossiyaning Oltin halqasi» sayyohlik yönalişiga kiradi. ÖzME'ga köra, viloyatda 5400 dan ortiq tarixiy va me'moriy yodgorlik bor, «Rostov Kremli» muzey-qöriqxonasi va N. A. Nekrasovning «Karabixa» adabiy muzey-qöriqxonasi şular qatoridan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yaroslavl viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3922 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYaroslavl viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3922
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3922
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ярославская областьru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 94–95-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 94–95-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.