Ziyovuddin toğlari

Ziyovuddin toğlari — Özbekistonning Samarqand va Navoiy viloyati hududidagi past toğlar. ÖzME'ga köra, ular Zarafşon tizmasining eng çekka ğarbiy davomi hisoblanadi va kenglik böylab, ya'ni şarqdan ğarbga çözilgan. Eng baland nuqtasi — 866 m.1

Toğlarning turli böleklari mahalliy nomlarga ega. ÖzME'ga köra, şarqiy qismida Katarmaya (807 m), Qoratov (723 m) va Qizbibi (818 m), markazida eng baland çöqqi — Tusitov (866 m) hamda Turekbobo (841 m) va Qirtov, ğarbida esa yana bir Qoratov, Xöja Boltatoğ (740 m) va Azkamar platosi joylaşgan.

Toğlar ikki parallel tizmadan iborat: şimoliy tizma va undan biroz balandroq (670–860 m) janubiy tizma. Janubiy yonbağirlar tik kötarilgan, qisqa soylar va özanlar bilan kuçli parçalangan; yalanğoç qoyali tub jinslar Qarnob çöliga keskin tuşadi. Tor va çuqur daralar jins qatlamlarini kesib ötgan. Suvayirğiç qismi ötkir qirrali, nayzasimon şaklga ega, ayrim joylarda kuesta deb ataladigan bir tomoni tik, ikkinçi tomoni qiya relyef şakllari uçraydi.

ÖzME'ga köra, şarqda Ziyovuddin toğlari Qarnob beli orqali Zirabuloq toğlari bilan tutaşadi, şimoli-ğarbda Azkamar platosi orqali Zarafşon vodiysiga tuşadi. Şimolda Malik çöli, janubda Qarnob çöli bilan çegaralanadi.

Geologik jihatdan toğlar yirik antiklinal burmadan iborat. Uning özagini quyi silur davriga mansub kristalli slaneslar, ohaktoşlar va gilli-qumtoşli slaneslar taşkil etadi. Toğ etaklari va yonbağirlarni nuraş natijasida maydalangan jins böleklari qoplagan.

Yiliga örtaça 200–225 mm yoğin tuşadi. Yoğin kam va toğlar past bölgani sababli soylarda suv faqat bahorda va yoz boşida oqadi, qolgan paytda ular quruq turadi. Tuproği yaxşi rivojlangan yonbağirlarda efemerlar — rang, qönğirboş, şuningdek toğ şuvoği ösadi, toşloq yerlarda tikanli bodom kabi butalar tarqalgan.

ÖzME'ga köra, toğlarning şimoliy etaklarida Navoiy va Ziyovuddin şaharlari, janubiy etagida Qarnob qişloği joylaşgan. Toğlarda sement işlab çiqariş uçun xom aşyo va boşqa quriliş materiallari zaxiralari bor.