Abdulmöminxon
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Abdulmöminxon (1738, Buxoro — 1751) — Buxoro xonligining Aştarxoniylar (Joniylar) sulolasidan bölgan hukmdori, 1747–1751-yillarda taxtda ötirgan. U sulolaning sönggi vakillaridan biri bölib, hukmronlik yillari Buxoroda haqiqiy hokimiyat xonlardan manğit uruğidan çiqqan otaliqlarga ötib ketgan davrga töğri keladi. Inglizça Vikipediyaga köra, Aştarxoniylar Buxoroni boşqargan Çingiziylarning sönggi sulolasi bölgan.123
Kelib çiqişi va taxtga ötirişi
13ÖzME'ga köra, Abdulmöminxon Buxoro xoni Abulfayzxonning öğli bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Abulfayzxon 1711–1747-yillarda hukmronlik qilgan va uning davrida Aştarxoniylar hokimiyati butunlay zaiflaşgan: 1740-yilda xonlik Eron hukmdori Nodirşohga böysunib, mamlakatdagi amaldagi boşqaruv otaliq lavozimidagi Muhammad Hakimbiy qöliga ötgan edi. Uning öğli Muhammad Rahim 1747-yilda Nodirşoh ölimidan söng Abulfayzxonni qatl ettirgan.
ÖzME yozişiça, otasi öldirilgaç, Muhammad Rahim otaliqning buyruği bilan 9 yaşar Abdulmömin xon deb e'lon qilingan. Şu vaqtda Buxoroda turgan, Nodirşohning ukasi Aliqulixon boşçiligidagi Eron qöşini öz yurtiga qaytarib yuborilgan.
Hukmronligi va ölimi
13Abdulmöminxonning hukmronligi nomigagina bölgan. ÖzME'ga köra, Muhammad Rahim yoş xonga qizini berib, uni öziga kuyov qilib olgan va 1747-yildan amalda xonlikni özi boşqargan. Rusça Vikipediya esa Muhammad Rahimning özi Abulfayzxonning qiziga uylanganini qayd etadi; har ikki holatda ham u Aştarxoniylar xonadoni bilan quda-andaçilik orqali öz mavqeini mustahkamlagan. Rusça Vikipediyaga köra, 1756-yilgaça Buxoro taxtiga ketma-ket Aştarxoniylardan bölgan yoş bolalar — Abdulmöminxon (1747–1751), Ubaydullaxon III (1751–1754) va Abulğozixon (1754–1756) — ötqazilgan.
ÖzME'ga köra, taxtga çiqqanidan törti yil ötib Muhammad Rahim kuyovi Abdulmöminxonni ham öldirtirgan va uning örniga Abulfayzxonning kiçik öğli Ubaydullaxon III ni xon qilib qöygan. Rusça Vikipediyaga köra, keyinçalik Muhammad Rahim Çingiziylardan bölmasa-da, xon unvonini olişga erişgan. Inglizça Vikipediya qayd etişiça, Manğitlar xonadoni 1785-yilda öz hokimiyatini rasmiylaştirgan va xonlik Buxoro amirligiga aylangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdulmöminxon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3036 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdulmöminxon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3036
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3036
Zamondoşlari
Manbalar
4 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Бухарское ханствоru.wikipedia.org
- 2https://en.wikipedia.org/wiki/Khanate_of_Bukharaen.wikipedia.org
- 3https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_al-Fayz_Khanen.wikipedia.org
- 4ÖzME, Qöşimça, 4-b.manbaa.uz · ÖzME, Qöşimça, 4-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.