Abdurahim Muxtorov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abdurahim Muxtorov (1931-yil 1-yanvarda Samarqandda tuğilgan) — özbek kulol ustasi, loydan mayda haykalçalar va öyinçoqlar yasaş bilan tanilgan amaliy san'at namoyandasi. ÖzME'ga köra, 1998-yilda unga «Özbekiston Respublikasi san'at arbobi» unvoni berilgan.
Hayoti
13ÖzME ma'lumotiga köra, Muxtorov kulollik hunarini usta U. Jöraqulovdan örgangan va 1962-yildan boşlab mustaqil ijod qila boşlagan. 1982-yildan Samarqand şahridagi öquvçilar uyida kulollik tögaragiga rahbarlik qilgan va bu yerda köplab yoş hunarmandlarni tarbiyalagan.
Ijodi
13Muxtorov Samarqand kulolçiligining mayda şakllar, ya'ni kiçik hajmdagi sopol haykalçalar yasaş yönalişida işlagan; ÖzME bu sohani mayda haykaltaroşlik deb ham ataydi. ÖzME'ga köra, Muxtorov bu sohada mavzuli kompozitsiyalar — bir neça qahramon ma'lum voqea doirasida birlaştirilgan sahnalar yaratiş yönalişini boşlab bergan. U xalq an'analarini davom ettirgan holda ularni yangi mazmun bilan boyitgan.
Usta terrakota, ya'ni sirlanmagan pişiq loy usulida işlaydi. Uning asarlarida kundalik turmuş manzaralari va xalq oğzaki ijodidan olingan syujetlar aks etadi: odamlar va hayvonlar qiyofasidagi milliy öyinçoqlar, «Çoyxonaçi», «Beşik», «Bozorda», «Uloq», «Tuya va bötaloq», «Ota» kabi maişiy sahnalar, «Farhod va Şirin», «Xöja Nasriddin» kabi afsona va latifa qahramonlari. ÖzME ta'kidlaşiça, bu asarlarga xalq ijodiga xos jöşqinlik va beğubor hazil ruhi xos.
Bu kompozitsiyalarning nomlari ustaning qiziqişlari doirasini yaqqol körsatadi. Bir guruh asarlar oilaviy va mahalla turmuşiga — beşik tebratiş, bozordagi savdo, çoyxonadagi suhbat kabi taniş lavhalarga bağişlangan. Ikkinçi guruhda xalq öyinlari, jumladan otliqlarning uloq musobaqasi tasvirlanadi. Uçinçi guruhni xalq orasida keng tarqalgan doston va latifalar qahramonlari taşkil etadi. «Tuya va bötaloq» singari asarlarda esa hayvonlar dunyosi mehr bilan körsatilgan. Şu tariqa Muxtorov qadimiy loy öyinçoq an'anasini hikoya qiluvçi kiçik haykaltaroşlik darajasiga olib çiqqan.
E'tirofi
13Muxtorovning işlari respublika körgazmalarida, şuningdek Yaponiya, Germaniya, Şveysariya va Moskvadagi xalqaro körgazmalarda namoyiş etilgan. ÖzME'ga köra, uning asarlari Özbekiston va xorijiy mamlakatlar muzeylari kolleksiyalarida saqlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdurahim Muxtorov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4048 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdurahim Muxtorov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4048
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4048
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 6-jild, 884–885-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 884–885-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.