Barpi Aliqulov

Barpi Aliqulov (qirğizça: Barpi Alikulov; 1884 — 9-noyabr 1949) — qirğiz oqin-improvizator. Özbekça manbada u «qirğiz xalqining buyuk şoirlaridan biri» deb ta'riflanadi.

Barpi Aliqulov kambağal dehqonning öğli bölgan. Bolaligidan boylar qölida yollanma işçi bölib işlagan. Uning otasi xalq oğzaki ijodini juda yaxşi bilgan. Ön olti yoşidayoq u maşhur qöşiqçi va şoir, oqin-improvizator sifatida xalq orasiga tarqalgan.

Uning ijodiy yuksalişi 19–20-asrlar özgariş davrida boşlangan. 1920-yillar boşida oğir kasallik tufayli köriş qobiliyatidan ayrilgan va şundan söng özini butunlay ijodga bağişlagan. U 1949-yil 9-noyabrda Frunze şahrida (Qirğiziston SSR) vafot etgan.

Tuğilgan joyi haqida

Manbalarda tuğilgan joy borasida farq bor: özbekça Vikipediyada u Farğona viloyatining Suzoq joyida tuğilgani aytiladi, rusça Vikipediyada esa Farğona viloyatidagi Açi körsatilgan. Tuğilgan yil ikkala manbada ham 1884-yil.

Inqilobgaça bölgan qöşiqlarida Aliqulov qirğiz xalqining oğir ahvoli haqida sözlagan. Keyinçalik sotsialistik quriliş mavzularida şe'r va qöşiqlar yaratgan. U şe'riy şakl ustasi, Töqtağulning izdoşi hisoblanadi.

U foş etuvçi-satirik asarlar muallifi bölgan; jumladan, qirğizlar uçun oğir bölgan Qöqon xonligi hukmronligiga bağişlangan poema yozgan. Şuningdek, xalq eposini ham aytib yurgan. Uning qöşiqlari 1943-yildan yozib olina boşlangan, ularning köpçiligi rus tiliga tarjima qilingan.

Asarlari qirğiz tilida Frunzeda bir neça bor naşr etilgan. Ular orasida:

• «Tanlangan şe'rlar» (1949)
• «Tilak: Qöşiqlar töplami» (1951)
• «Tanlangan asarlar» (1955)
• «Maktab haqida qöşiq» (1957)
• «Asarlar: Bir jildlik» (1960)
• «Mölmölum: Qöşiqlar» (1974)
• «Bolalik: Qöşiqlar» (1978)
• «Tanlanganlar» (1984)

Rus tilida «Izbrannoye: Stixi» (Frunze, 1958) va «Stixi» (Moskva, «Molodaya Gvardiya», 1958) naşr etilgan.

Jalolobod viloyatidagi Suzoq tumani tarkibiga kiruvçi ovul okrugi (aylil aymagi) Barpi Aliqulov nomi bilan atalgan.