Çöngara-Ğalça gaz-neft koni

Çöngara-Ğalça gaz-neft koni — Farğona viloyatining Rişton tumanida joylaşgan neft va tabiiy gaz koni. ÖzME'ga köra, u 1949-yilda topilgan va zaxirasi böyiça kiçik konlar toifasiga kiradi. Kon Farğona vodiysining janubiy çekkasidagi neft-gaz konlaridan biri hisoblanadi.

Kon Qöqon şahridan 35 km janubda, Olay toğlarining etagidagi qiyaliklarda joylaşgan. ÖzME'ga köra, u Ğalça, Çöngara va Şimoliy Söx deb ataladigan antiklinal burmalarni, ya'ni yuqoriga qavariq qatlam tuzilmalarini qamrab oladi. Neft va gaz uyumlari Çöngara va Ğalça tuzilmalarining şarqiy qismidagi botiqlikda töplangan.

ÖzME'ga köra, Çöngara antiklinali kiçik, assimetrik bölib, kenglik yönalişida çözilgan; uning uzunligi 6 km, eni 1,3 km. Ğalça tuzilmasi undan janubroqda joylaşgan, gumbazi yassi va keng. Konda jami 118 ta burğu quduği qazilgan; ular paleozoy, mezozoy va kaynozoy yotqiziqlarini kesib ötgan. 1958—1960-yillarda olib borilgan işlar Çöngara va Ğalça maydonlaridagi 4-gorizont neft uyumi yaxlit ekanini körsatgan.

Sanoat ahamiyatiga ega neft 4-gorizontda, gaz esa 5- va 7-gorizontlarda töplangan. 4-gorizont asosan ohaktoşlardan iborat bölib, ular mergel, angidrit va gil qatlamlari bilan almaşinib keladi. Ularning ostidagi mayda donali qumtoşlar ayrim joylarda yupqalaşib, alevrolit yoki gil bilan almaşadi; neft va gaz aynan şu qumtoşlar yupqalaşgan zonalarda töplangan. ÖzME bunday uyumni litologik tösilgan uyum deb ataydi.

5-gorizont paleogen davriga mansub gilli jinslar orasida ajratilgan bölib, asosan ohaktoşlardan, qisman mergel qatlamçalaridan tuzilgan. ÖzME'ga köra, 5-gorizont 340—420 m, 7-gorizont esa 405—467 m çuqurlikda oçilgan. Barça gorizontlardagi yer osti suvlari kam minerallaşgan bölib, kimyoviy tarkibiga köra gidrokarbonat-natriyli va sulfat-natriyli turga kiradi.

Çöngara-Ğalça koni zaxirasi jihatidan kiçik bölsa-da, uzoq yillar davomida işlatilgan: ÖzME yozilgan davrda (2000-yillar boşi) kondan foydalaniş davom etayotgan edi.