Doro qabri kitobalari
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Doro qabri kitobalari — Ahamoniylar podşosi Doro I qabri ustidagi qoyaga mixxat bilan öyib yozilgan bitiklar. Ilmiy adabiyotda ular qisqaça DNa yozuvi deb ham yuritiladi. ÖzME'ga köra, yodgorlik Eronning Şeroz şahridan taxminan 50 km şimoli-şarqda joylaşgan. Bitiklarda Doro I istilo qilgan ölkalar va xalqlar sanab ötilgan bölib, ular orasida hozirgi Örta Osiyo hududidagi qadimgi viloyatlar ham tilga olinadi.12
Joylaşuvi
13Doro I ning qabri Naqşi Rustam deb ataladigan qoyalik yodgorlik majmuasida joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu arxeologik hudud qadimgi Persepol xarobalaridan 6 km şimolda, Fors ostonidagi Marvdaşt şahri yaqinida yotadi. Bu yerda Hojiobod toğining janubiy yon bağriga Ahamoniylar sulolasining törtta podşosi — Doro I, Kserks I, Artakserks I va Doro II qabrlari öyib işlangan; har bir qabrning peştoği tik joylaşgan xoç şaklida. Majmuada elamlar, Ahamoniylar va Sosoniylar davriga oid relyeflar ham saqlangan.
Mazmuni
13Inglizça Vikipediyaga köra, yozuv Doro I qabri peştoğining yuqori çap burçagida joylaşgan. Uning aniq sanasi ma'lum emas, biroq u Doro hukmronligining sönggi ön yilligiga oid deb taxmin qilinadi. Bitik ikki qismdan iborat: birinçisida Doroning nasl-nasabi bayon qilinib, uning hukmi ostidagi mamlakatlar röyxati keltiriladi, ikkinçisi esa diniy xarakterga ega bölib, Axuramazdaga siğinişga bağişlangan. Qabrlar ustidagi katta relyefda podşo taxtini kötarib turgan turli xalqlar vakillari tasvirlangan, bu tasvirlar yozuvdagi röyxatni körgazmali tarzda töldiradi.
ÖzME'ga köra, bitikda Turonning qadimgi viloyatlari — Parfiya, Baqtriya, Suğdiyona va Xorazm hamda ularning aholisi haqida ma'lumot bor. Ayniqsa, saklar haqidagi qaydlar qimmatli: yozuvda Amudaryoning öng sohilida yaşagan saklar va Sirdaryoning örta hamda quyi oqimida yaşagan, uçli qalpoq kiyadigan saklar alohida ajratib körsatilgan.
Yozuvi va ahamiyati
13Inglizça Vikipediyaga köra, matn qadimgi fors mixxatida bitilgan. Bu yozuv deyarli alifbo xarakteriga ega bölib, 36 ta tovuş belgisi va 8 ta logogrammadan iborat; uni miloddan avvalgi 6-asrdan boşlab ilk Ahamoniy podşolari maxsus qöllagan.
Doro qabri kitobalari Ahamoniylar davlatining hududi va unga tobe xalqlarni örganişda muhim manba hisoblanadi. Örta Osiyo tarixi uçun ular ayniqsa ahamiyatli, çunki bu yerdagi qadimgi viloyatlar va qabilalar haqidagi eng ilk yozma qaydlardan biri şu bitiklarda saqlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Doro qabri kitobalari // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3313 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADoro qabri kitobalari. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3313
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3313
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: DNa inscriptionen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Накше-Рустамru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 3-jild, 370-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 370-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.