Grenada

Grenada — Karib dengizining janubi-şarqidagi orol davlat. U Grenada orolini hamda Grenadina orollarining janubiy qismini öz içiga oladi. Poytaxti — Sent-Jorjes şahri. Maydoni 344,5 km², BMT a'zosi.

Orolni 1498-yilda X. Kolumb kaşf etgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, orolda dastlab karib hindulari yaşagan. Inglizlarning 1609-yildagi mustamlaka quriş urinişi mahalliy aholi hujumi bilan barbod bölgan. Fransiya orolni 1650-yildan egallagan (inglizça Vikipediyada fransuz joylaşuvi 1649-yilda boşlangani aytiladi). Fransuzlar plantatsiyalarda işlaş uçun Afrikadan qullar keltirgan. Orol 1763-yilda inglizlar qöliga ötgan, 1779-yilda fransuzlar uni qaytarib olgan, 1783-yildagi Versal şartnomasiga köra esa u yakuniy ravişda Buyuk Britaniyaga berilgan.

1958-yildan 1962-yilgaça Grenada Vest-Indiya federatsiyasi tarkibida bölgan. 1967-yilda içki işlarda özini özi boşqariş huquqi berilgan. Mustaqillik 1974-yil 7-fevralda e'lon qilingan; Eric Gairy mustaqil Grenadaning birinçi boş vaziri bölgan. Şu yili Grenada BMT a'zosi bölgan.

1979-yil 13-martda Yangi JEWEL harakati davlat töntarişi yöli bilan hokimiyatni egallab, Moris Bishop boşçiligidagi Xalq inqilobiy hukumatini tuzgan. 1983-yil oktyabrda hokimiyat uçun kuraş natijasida Bishop öldirilgan, şundan söng AQSH boşçiligidagi bosqin yuz bergan. 1984-yilda saylovlar ötkazilib, Herbert Blaize ğalaba qozongan.

Milliy bayramlari: 7-fevral — Mustaqillik kuni (1974), 13-mart — Inqilob kuni (1979).

Grenada orollari vulkan kelib çiqişiga ega. Vulkan çöqqilarining eng balandi 840 m. Iqlimi tropik, dengiz ta'siridagi; örtaça yillik harorat taxminan 26°, yillik yoğin 1500 mm dan oşadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, yomğirli davr may–oktyabrda, dovullar davri iyul–oktyabrda kuzatiladi. Tuproqlari unumdor, qisman doimiy yaşil nam tropik örmonlar saqlanib qolgan. Inglizça Vikipediyaga köra, davlat tarkibiga Karriaku va Kiçik Martinika orollari ham kiradi.

Grenada — Hamdöstlik tarkibidagi mustaqil davlat. 1974-yil Konstitutsiyasiga muvofiq davlat boşliği — Buyuk Britaniya monarxi, uning nomidan general-gubernator iş köradi. Qonun çiqaruvçi organ ikki palatali parlament (senat va vakillar palatasi). Ijroiya hokimiyatni boş vazir boşçiligidagi hukumat amalga oşiradi; saylovda köpçilik ovoz olgan partiya rahbari boş vazir etib tayinlanadi. Ma'muriy jihatdan özbekça Vikipediyada 7 tumanga bölingan deyiladi; rus tilidagi Vikipediyada esa 6 okrug va 2 qaram hudud sanaladi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, senat 13, vakillar palatasi 15 a'zodan iborat.

Özbekça Vikipediyaga köra, iqtisodiyotning asosini qişloq xöjaligi taşkil etadi; rus tilidagi Vikipediyada esa asos xizmat körsatiş sohasi, jumladan turizm daromadlari ekani aytiladi. Banan, kakao, muskat yonğoği, sitrus mevalar, şakarqamiş yetiştiriladi; muskat yonğoği böyiça jahonda 2-örinda turadi. Sanoat qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlovçi kiçik korxonalardan iborat. Temir yöl yöq. Asosiy dengiz porti va xalqaro aeroporti Sent-Jorjesda. Pul birligi — Şarqiy Karib dollari. Asosiy savdo hamkorlari: AQSH, Buyuk Britaniya va boşqalar.

Rasmiy til — ingliz tili; rus tilidagi Vikipediyaga köra, fransuz tilining patua lahjasi ham tarqalgan. Dindorlar asosan xristianlar. 6–14 yoşli bolalar uçun ta'lim majburiy va bepul. Ingliz tilida „Grenada gardian“ va boşqa haftalik gazetalar çiqadi; „Grenada brodkasting netuork“ radioeşittiriş xizmati 1972-yilda tuzilgan.