Halab
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Halab (arabça: حلب, Ḥalab; inglizça: Aleppo) — Suriya şimolidagi şahar va Halab muhofazasining markazi. U dunyodagi eng qadimiy doimiy aholi yaşaydigan şaharlardan biri hisoblanadi.
Tarixi
13Ayrim manbalarga köra, Halab hududida odamlar eramizdan avvalgi 6-ming yillikdan yaşagan. Şahar janubidagi Tall as-Savdo va Tall al-Ansari qazilmalari hudud eramizdan avvalgi 3-ming yillik oxirlarida (Vikipediyaning özbekça maqolasida — 3-ming yillik yarmida) obod bölganini körsatadi. Halab Ebla va Mesopotamiyadan topilgan mix yozuvlarida savdo va harbiy jihatdan ahamiyatli şahar sifatida tilga olinadi. Eramizdan avvalgi taxminan 1800-yillarda Halab Yamxad amorey qirolligining markazi bölgan. Yamxadni eramizdan avvalgi 16-asrda xett şohi Mursili I vayron qilgan. Keyinçalik şahar Yangi Assuriya va Axmoniylar davlati tarkibida bölgan.
Eramizdan avvalgi 333-yilda Aleksandr Makedonskiy şaharni egallagan. Selevk Nikator uni Makedoniyadagi şahar nomi bilan Veriya (Βέροια) deb atagan. Qadimgi davrda Veriya Antioxiyadan keyingi Suriyaning ikkinçi yirik şahri bölgan.
637-yilda Halabni Xolid ibn Valid boşçiligidagi arablar egalladi. 944-yilda u Xamdoniylar amirligi qarorgohiga aylandi. 1098 va 1124-yillarda salibçilar Halabni qamal qilgan, ammo ololmagan. 1138-yilgi zilzilada şaharda taxminan 230 000 kişi halok bölgani aytiladi. 1183-yilda şahar Ayyubiylar qöliga ötdi. 1260-yilda uni Xulagu boşçiligidagi möğullar egalladi, keyinçalik mamlyuklar qaytarib oldi. Özbekça Vikipediyaga köra, 1400-yilda şahar Amir Temur ixtiyoriga ötgan.
1869-yilda Suez kanali oçilgaç, savdo dengiz yöliga köçdi va Halab taraqqiyoti sekinlaşdi. Birinçi jahon uruşidan keyin şahar şimoliy hududlaridan, keyinçalik dengizga çiqiş yölidan ajraldi. 2006-yilda Halab «Islom madaniyati poytaxti» unvonini oldi. Inglizça Vikipediyada Suriyadagi fuqarolar uruşi davrida şaharning köp qismi katta vayronaga uçragani va taxminan 31 000 kişi halok bölgani qayd etilgan.
Geografiyasi
13Halab Örta yer dengizidan 120 km uzoqlikda, dengiz sathidan 380 m balandlikda, Suriya–Turkiya çegarasidan 45 km şarqda joylaşgan. Şimol va ğarbda qişloq xöjaligi yerlari, şarqda Suriya çöli bor. Yangi şahar Kuayka daryosining öng qirğoğida, eski şahar çap qirğoğida joylaşgan. Hududi 190 km² bölib, 2001-yilda uni 2015-yilgaça 420 km² ga kengaytiriş rejasi işlab çiqilgan.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça: özbekça Vikipediyada 2005-yilda 2 301 570 kişi, rusça Vikipediyada 2022-yilda 3 868 000 kişi, inglizça Vikipediyada 2021-yilda taxminan 2 098 000 kişi körsatilgan. Eski şaharda taxminan 120 ming kişi yaşaydi. Şahar musulmon, xristian va yahudiy mahallalariga bölingan. 1947-yilda yahudiylarga qarşi qirğin bölgan, undan keyin yahudiylar Isroilga köçgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Eski şahar uzunligi 5 km devor bilan öralgan, 9 ta darvozasi bor, örta asrlarga oid qal'asi mavjud. Halab qal'asi şahardan 50 metr balandlikda joylaşgan, ayrim imoratlari 13-asrda qurilgan. Şaharda uzunligi 13 km bölgan yopiq bozor — Madina joylaşgan. Unda Suq as-Sabun (sovun bozori), Suq al-Xarir (ipak bozori), Suq az-Zarb, oltin-kumuş bozori kabi bozorlar hamda Xon al-Qadi (1450), Xon al-Şuna (1546) kabi karvonsaroylar bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Halab // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/882 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHalab. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/882
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/882
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
2 mln kişi
+4,5 %2020-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q41183wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q12230165wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.