Ivano-Frankovsk viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ivano-Frankovsk viloyati (ukrainça Ivano-Frankivska oblast; 1962-yilgaça Stanislav viloyati) — Ukrainaning ğarbidagi viloyat. Ma'muriy markazi — Ivano-Frankovsk şahri. Inglizça Vikipediyaga köra, mahalliy aholi bu hududni köpinça tarixiy nomi bilan Prikarpatiye, ya'ni «Karpatoldi» deb ataydi.1
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat yerlari tarixiy Galitsiya mintaqasining bir qismi bölib, örta asrlarda bu yerda Galitsiya-Volin knyazligi gullab-yaşnagan. Birinçi jahon uruşidan keyin hudud Polşa tarkibiga kirgan va Stanislavov voyevodaligi sifatida boşqarilgan. 1939-yil 4-dekabrda bu yerda Sovet Ittifoqi tarkibidagi Stanislav viloyati tuzilgan. 1962-yil 9-noyabrda şahar ukrain yozuvçisi Ivan Franko şarafiga Ivano-Frankovsk deb, viloyat esa şunga muvofiq qayta nomlangan. Viloyat janubidagi Kolomiya şahri Pokutye mintaqasining tarixiy va madaniy markazi hisoblanadi.
Geografiyasi va tabiati
13Viloyat Şarqiy Yevropa tekisligi bilan Karpat toğlari tutaşgan joyda joylaşgan. ÖzME'ga köra, maydoni 13,9 ming km². Inglizça Vikipediyaga köra, u şimol va ğarbda Lvov, janubi-ğarbda Zakarpatye, janubi-şarqda Çernovtsi, şarqda Ternopol viloyatlari bilan qöşni, janubda esa Ruminiya bilan 50 km uzunlikdagi davlat çegarasiga ega.
Hudud uç qismga bölinadi: tekislik, toğ oldi va toğlik. Balandlik dengiz sathidan 230 metrdan 2061 metrgaça özgaradi; eng baland nuqta — Çernogora tizmasidagi Goverla çöqqisi (2061 m). Toğlar viloyatning deyarli yarmini egallaydi. Asosiy daryolar — Dnestr va Prut hamda ularning irmoqlari.
Iqlimi mö'tadil kontinental, nam. ÖzME'ga köra, Dnestr böyi va Karpat etaklarida qiş yumşoq, yoz iliq, yillik yoğin 500—800 mm; toğlarda havo sovuqroq va namroq bölib, yoğin 1400 mm gaça yetadi. Maydonning taxminan 35 foizini eman, zarang, qoraqayin va qarağay örmonlari qoplagan; örmonlarda asl buğu, yevropa yeligi, yovvoyi tönğiz, suvsar yaşaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyatda 1996-yilda taşkil etilgan Gorgani qöriqxonasi va beşta milliy tabiat boği, jumladan Karpat va Gutsulşina boğlari bor.
Aholisi
13ÖzME 1997-yilgi aholini 1465 ming kişi deb körsatadi; Inglizça Vikipediyaga köra, 2022-yilda aholi qariyb 1,35 million kişini taşkil etgan. Aholining asosiy qismi ukrainlar. Eng yirik şaharlari — Ivano-Frankovsk, Kaluş va Kolomiya. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat 6 rayonga bölinadi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, yetakçi sanoat tarmoqlari — neft va gaz qazib oliş, kimyo, maşinasozlik, örmon va yoğoçsozlik. Energetika mahalliy neft-gaz, Burştin issiqlik elektr stansiyasi va Kaluş issiqlik elektr markaziga tayanadi. Kaluşda kaliy öğitlari va polimer materiallar işlab çiqaradigan kimyo korxonalari joylaşgan. Ivano-Frankovsk va Kolomiyada asbobsozlik, qişloq xöjaligi maşinalari, mebel va qoğoz korxonalari, yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Yoğoç öymakorligi, gilam töqiş kabi xalq hunarmandçiligi rivojlangan.
Qişloq xöjaligida buğdoy, arpa, javdar, makkajöxori, qand lavlagi, ziğir va kartoşka ekiladi, boğdorçilik va göşt-sut çorvaçiligi rivojlangan. Temir yöllar Ivano-Frankovskni Kiyev, Lvov, Odessa va boşqa şaharlar bilan boğlaydi. ÖzME'ga köra, viloyatda 3 oliy öquv yurti, 2 teatr, filarmoniya va 4 muzey bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ivano-Frankovsk viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3809 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIvano-Frankovsk viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3809
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3809
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Ivano-Frankivsk Oblasten.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 43–44-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 43–44-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.