Jeneva
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Jeneva — Şveysariyaning janubi-ğarbidagi şahar, Jeneva kantonining ma'muriy markazi. U Jeneva kölidan Rona daryosi oqib çiqadigan joyda, Fransiya çegarasi yaqinida joylaşgan.
Tarixi
13Jeneva (lotinça Genava) mil. av. 1-asrda Yuliy Sezar tomonidan tilga olingan. Rus tilidagi Vikipediyada uning kelt aholi punkti bölgani va rimliklar uni mil. av. 120-yilda (inglizça Vikipediyada mil. av. 121-yilda) egallagani aytiladi. 4-asrda aholi xristianlikni qabul qilgan. 1387-yilda şahar özini özi boşqariş huquqini olgan.
14–15-asrlarda Jeneva öz yarmarkalari bilan maşhur bölgan. 16-asrda şahar reformatsiya markaziga aylandi; 1541-yildan Jan Kalvin şaharning ma'naviy rahbari böldi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1602-yil 11—12-dekabr tunida Savoya gersogi şaharni egallaşga urindi va mağlubiyatga uçradi; bu kun har yili «Eskalada» bayrami sifatida nişonlanadi. 1685-yilda Fransiyadan kelgan gugenotlar savdo, bank işi va soatsozlik rivojiga hissa qöşgan.
1798-yilda Jeneva Fransiyaga qöşib olindi. 1815-yilda Şveysariya Konfederatsiyasiga kantonlardan biri sifatida qöşildi (Vikipediyaning özbekça maqolasida — 22-kanton sifatida). 1907-yilda çerkov va davlat ajratildi. Birinçi jahon uruşidan keyin şahar Millatlar Ligasining (1919—1939/1946) qarorgohi böldi; ikkinçi jahon uruşidan keyin BMT bölimi joylaşdi. Millatlar Ligasining faoliyat yillari manbalarda turliça körsatilgan: özbekça Vikipediyada 1919—39, rusça Vikipediyada esa 1946-yilgaça.
Geografiyasi
13Şahar Jeneva kölining janubi-ğarbiy uçida, Rona daryosi köldan oqib çiqadigan joyda joylaşgan va Alp hamda Yura toğ tizmalari bilan öralgan. Maydoni 15,92—15,93 km² (manbalarga köra). Dengiz sathidan balandligi 372 m (özbekça Vikipediya) yoki 373,6 m (rusça va inglizça manbalar). Ikkinçi yirik daryo — Arv, u Ronaga şahar markazidan ğarbda quyiladi. Monblan toği şaharning deyarli istalgan joyidan körinadi.
Iqlimi mö'tadil, okeanik. Qişi nisbatan iliq, yozi mayin. 2000—2009-yillarda örtaça yillik harorat 11 °C, quyoş nuri yiliga 2003 soat bölgan. Şahar 8 mahallaga bölingan; Rona uni ikki qismga ajratadi.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turli yillar böyiça berilgan: 1998-yilda 172 ming (şahar atrofi bilan 390 ming); 2017-yilda 201 ming; 2021-yil yanvarida 203 856 kişi. Rusça Vikipediyaga köra, xorijiy fuqarolar aholining 48 foizini taşkil etadi. Jeneva Şveysariyada aholisi böyiça ikkinçi şahar va fransuz tilida sözlaşuvçi hududdagi eng yirik şahardir. 2021-yilda Yevrostat ta'rifidagi şahar agglomeratsiyasida 1 053 436 kişi yaşagan.
Iqtisodiyoti
13Jeneva — transport tuguni, köl porti; yirik aeroporti bor. U mamlakatning muhim siyosiy, sanoat va savdo-moliya markazlaridan biri. Sanoatda zargarlik buyumlari, aniq mexanika (soatlar, geodeziya asboblari), stanoksozlik, elektron texnika, maşinasozlik, farmatsevtika, parfyumeriya, töqimaçilik va oziq-ovqat korxonalari mavjud. 2025-yilda Global Financial Centres Index böyiça Jeneva dunyoning 15-yirik moliya markazi sifatida baholangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Jenevada BMT Yevropa bölimi, Qizil Krest, JSST, JST (VTO), CERN kabi köplab xalqaro taşkilotlar joylaşgan. Şaharda universitet va boşqa oliy öquv yurtlari, teatrlar, muzeylar bor, xalqaro kongresslar va festivallar ötkaziladi.
Köhna qismi Ronaning çap sohilida joylaşgan. Me'moriy yodgorliklardan Sen-Pyer sobori, Sent-Mari-Madlen va Sen-Jermen çerkovlari, ratuşa (15-asr), Enar saroyi (1817—1821) saqlangan. Öng sohilda Millatlar saroyi va temir yöl vokzali joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, şaharning asosiy diqqatga sazovor joyi — balandligi 147 metr bölgan favvora.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jeneva // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/836 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJeneva. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/836
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/836
Raqamlarda
Aholi soni · 31-dekabr 2025
211 ming kişi
+1 %31-dekabr 2024ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q71wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q668980wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.