Li Bai
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Li Bai (Li Bo, ikkinçi nomi — Li Taybo) — Tan sulolasi davrida yaşagan xitoylik şoir. U 701-yilda tuğilgan, vafot yili 762 yoki 763-yil deb körsatiladi.
Ismlari
1,3Ismi turliça lotinlaştiriladi: Li Bai, Li Po, Li Bo. Bunga sabab — uning ismidagi 白 belgisining ikki xil öqilişi (bó va bái) hamda eski va zamonaviy transkripsiya tizimlarining farqi. Taybo (太白) — uning odob nomi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, bu nom Venera sayyorasining öşa davrdagi atamasi bölib, Yangi Tan kitobida onasi tuğruq paytida Veneranı tuş körgani bilan izohlanadi. U «Şe'riyat ölmasi» (詩仙), «Şarob ölmasi», «Osmondan quvilgan farişta» kabi laqablar bilan ham tanilgan.
Hayoti
1,3Tuğilgan joyi haqida bahs bor. Ba'zi tadqiqotçilar uni Siçuandagi Mianyangda, boşqalar hozirgi Qirğiziston hududidagi Suyab şahrida tuğilgan deb hisoblaydi. Oilasi Gansu viloyatidan çiqqani aytiladi. Beş yoşlarida oila Siçuanga, Szyanyu atrofiga köçgan. Ota-onasi haqida ma'lumot kam; otasi Li Ke nomi bilan qolgan.
Li Bai maktabda emas, uyda ta'lim olgan, ön yoşgaça şe'r yozgan. Ön beş yoşida qiliçbozlik bilan şuğullangan. Yoşligida daosizmga qiziqqan. Amaldorlik lavozimiga taklif qilinganda rad etib, sayohatga çiqqan. Yigirma beş yoşlarda Siçuanni tark etib, Xitoy böylab yurgan. Xubeyda uysiz qolgan vazirning nevarasiga uylangan. Rus tilidagi manbaga köra, u döstlari bilan «Bambuk vodiysining oltita beparvosi» guruhini tuzgan.
742-yilda imperator Syuanszun saroyiga taklif qilinib, Xanlin akademiyasida lavozim olgan. Saroyda ikki yilga yaqin bölib, 744-yil bahorida ketgan. Ketiş sababi haqida versiyalar bor: bir versiyaga köra, u imperator taklifiga kelmagani uçun saroydan haydalgan; ingliz tilidagi Vikipediyada saroy a'yonlarining noroziligi sabab sifatida keltiriladi. 744-yil kuzida Luoyangda Du Fu bilan uçraşib, ular döst bölgan.
756-yilda An Luşan qözğoloni paytida Li Bai şahzoda Li Linning xizmatiga kirgan. Şahzoda mağlub bölgaç, şoir qamalgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, general Go Szyi uning örniga öz unvonidan voz keçişni taklif qilgan va Li Bai Yelanga surgun qilingan. 759-yilda afv xabari kelgaç, qaytgan. Rivoyatga köra, u Yanszi daryosida mastlikda oydagi aksni quçmoqçi bölib çökib ketgan; manbalarga köra u aslida kasallikdan Dantuda (hozirgi Anxuey) vafot etgan.
Ijodi
1,3Manbalarda uning merosi turliça baholanadi: taxminan 900 şe'r, taxminan 1000 asar yoki 1100 asar (900 ga yaqin şe'r bilan). Erta şe'rlarida tabiat manzaralari, döstlik, yolğizlik va şarob zavqi aks etgan. U harbiy yurişlarning dehqonlarga solgan taşvişlari haqida ham yozgan. «Sokin tundagi öylar» şe'ri hozir ham Xitoy maktablarida yod oldiriladi. Maşhur asarlari qatoriga «Şu yölining maşaqqati» va «Şarob keltiring» kiradi.
Merosi
1,3Uning şe'rlari «Tan şe'rlaridan uç yuz» töplamiga 34 ta kiritilgan. Ezra Paundning «Cathay» (1915) kitobidagi 19 şe'rdan 11 tasi Li Baiga tegişli. Merosi turli tillarga tarjima qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Li Bai // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1090 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALi Bai. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1090
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1090
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q7071wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.