Şujo ul-Mulk
SaqlaşBoşqa nomlari: Şah Şujah Durrani
Öqiş: 2 daqiqa
Şujo ul-Mulk (Şoh Şujo Durroniy) — Durroniylar davlatining (Afğoniston) şohi. U 1803–1809 va 1839–1842 yillarda hukmronlik qilgan. Ikkinçi marta taxtga inglizlar yordamida çiqqan va 1842-yilda öldirilgan.
Kelib çiqişi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, uning töliq ismi Şuja ul-Mulk Muhammad Mirzo Sadozay bölib, Temur Şoh Durroniyning öğli, puştunlarning Durroniy qabilasiga mansub Sadozay uruğidan edi. U Durroniylar davlatining beşinçi şohi hisoblanadi. Tuğilgan sanasi rusça va inglizça manbalarda 1785-yil 4-noyabr deb körsatilgan.
Birinçi hukmronligi
13Şujo 1798–1801 yillarda Hirot va Peşovar hokimi bölgan. Aka-ukasi Zamon Şoh taxtdan tuşirilgaç, 1801-yil oktyabrda özini şoh deb e'lon qilgan, ammo taxtga rasman 1803-yil 13-iyulda ötirgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, hokimiyatga kelgaç u kuçli Barakzay uruği bilan qon qasosini tugatgan va ular bilan ittifoq tuziş uçun ularning singlisi Vafo begimga uylangan.
1809-yilda u Britaniya Hindistoni bilan Fransiya va Rossiya bosqinidan himoyalaniş maqsadida ittifoq tuzgan. Öşa yili Mahmudşoh uni taxtdan ağdargan. Sana haqida manbalar bir xil emas: rusça Vikipediya 3-may, inglizça Vikipediya iyun oyini va Nimla jangini körsatadi.
Surgun yillari
13Surgunda Şujo Panjobda asirga tuşgan: 1811–1812 yillarda Attokda, 1812–1813 yillarda Kaşmirda uşlab turilgan. 1813–1814 yillarda Lohurda bölgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u Ranjit Singhga Koh-i-Nur olmosini va boşqa olmosni topşirişga majbur bölgan; rusça Vikipediyada Koh-i-Nur ozodlik evaziga berilgani aytiladi. Keyin Ludhiyonaga borgan va 1818-yildan Ost-Hind kompaniyasidan nafaqa olgan.
1833-yilda Ranjit Singh bilan kelişuvga erişib, 1834-yilda Qandahorga yuriş qilgan, biroq iyulda Dust Muhammadxon qöşinlaridan mağlub bölgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 1833–34 yillardagi urinişi inglizlar yordamida bölgan va natijasiz tugagan.
Taxtga qaytişi va ölimi
131838-yilda u inglizlar va Ranjit Singh qöllab-quvvatlaşiga erişdi. Birinçi ingliz-afğon uruşi (1838–42) natijasida 1839-yil 7-avgustda, taxtdan tuşganidan qariyb 30 yil keyin, taxtni qaytarib oldi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, inglizlar va sikxlar ketgaç, u uzoq hokimiyatda tura olmagan, Bolo Hisordan çiqmay, özini xiyonat qilgan deb hisoblagan afğonlardan qasos olgan va xalq orasida maşhur bölmagan.
1842-yil 5-aprelda uni çöqintirgan öğli Şujo ud-Davla boşçiligidagi guruh pistirmada öldirgan. Özbekça Vikipediyada u muxolifat guruhlaridan biriga mansub şaxs tomonidan xoin sifatida öldirilgani qayd etilgan; ölim sanasi sifatida 1842-yil 4-may körsatilgan, rusça va inglizça manbalarda esa 5-aprel.
Merosi
13Ingliz tilidagi Vikipediyada uning asarlari sifatida «Devoni Şujo» (1825) va tarjimai holi (1826) tilga olingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şujo ul-Mulk // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1148 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞujo ul-Mulk. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1148
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1148
Hayot yöli 5 bekat · Globusda köriş →
Qandahor 1785
Tuğildi
Hirot 1798–1801 · 3 yil
Hirot va Peşovar hokimi sifatida xizmat qilgan.
Peşovar 1798–1801 · 3 yil
Hirot bilan birga Peşovar hokimi bölgan.
Lohur 1813–1814 · 1 yil
Sikhlar armiyasi bilan ketib, Lohurda turgan.
Qobul 1839–1842 · 3 yil
Inglizlar yordamida taxtga qaytib, Kobuldagi Bolo Hisor qal'asida hukm surgan va 1842-yilda öldirilgan.
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q457944wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
- 2https://en.wikipedia.org/wiki/Shuja_Shah_Durranien.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.