Fuzayl ibn Iyoz
SaqlaşBoşqa nomlari: Abu Ali Fuzayl ibn Iyoz · Abu Ali Fuzayl ibn Iyoz ibn Mas'ud ibn Bişr Tamimiy Yarbu'iy · Al-Fudhayl bin 'Iyyadh
Öqiş: 2 daqiqa
Abu Ali Fuzayl ibn Iyoz — zohid, muhaddis va mutasavvif. Sufiylar uni avliyo sifatida hurmat qiladi. U hijriy 187-yilda (milodiy 803) Makkada vafot etgan.
Hayoti
1,3Töliq ismi Abu Ali Fuzayl ibn Iyoz ibn Mas'ud ibn Bişr Tamimiy Yarbu'iy. Tuğilgan yeri va yili haqida manbalar turliça ma'lumot beradi. Özbekça Vikipediyada u hijriy 105-yilda Samarqandga qaraşli Nasa degan joyda tuğilgan deyiladi. Rusça Vikipediyada Samarqandda hijriy 107-yilda (725) tuğilgani va Abivardda ulğaygani aytiladi. Inglizça Vikipediyada esa u Xurosonda Banu Tamim qabilasida tuğilgani, tuğilgan joyi sifatida Samarqand, Marv, Mosul yoki Balx körsatilişi qayd etilgan.
Yoşligi va tavba
1,3Özbekça manbaga köra, u yoşligida Abivard va Marv orasidagi yöllarda yölovçilarni talagan. Rusça Vikipediya bu rivoyatni «şubhali işonçlilikdagi ma'lumot» deb eslatadi, Saraxs va Abivard orasidagi karvonlar haqida gapiradi. Inglizça manbada u Suriya va Xurosonda qaroqçilar guruhini boşqargani aytiladi.
Uçala manbada ham tavba voqeasi «Hadid» surasining 16-oyati bilan boğlanadi. Özbekça matnga köra, u bir joriyaga oşiq bölib, uning hovlisi devoridan oşmoqçi bölganda şu oyatni eşitgan va «Ha, Robbim! Vaqti keldi!» deb qiçqirgan. Inglizça manbada u devorga çiqib, ötayotgan karvonni kuzatib turgani aytiladi. Şundan söng u qaroqçilikni tark etgan. Inglizça manbada u qarzdor bölgan kişilardan mollarini qaytarişga yoki keçirim söraşga harakat qilgani ham aytiladi.
Ilm olişi
1,3Tavbadan keyin Fuzayl Kufaga borib, ilm olgan va hadis eşitgan. Özbekça manbada uning ustozlari orasida A'maş, Ato ibn Soib, Mansur ibn Mötamir, Husoyn ibn Abdurrohman, Muslim A'var va Abon ibn Abu Ayyoş sanaladi. Rusça manbada Sulaymon A'maş, Bayon ibn Bişr, Ibn Abu Layla va Ja'far Sodiq tilga olinadi. Inglizça manbada Ja'far Sodiq va Abdulvohid ibn Zayd, şuningdek Makkada Abu Hanifa ustoz sifatida zikr qilinadi.
Undan Abdulloh ibn Muborak, Yahyo Qatton, Sufyon ibn Uyayna, Abdurrahmon ibn Mahdiy, Asma'iy, Abdurrazzoq San'oniy, Muhammad Şofe'iy, Abu Bakr Humaydiy kabilar hadis rivoyat qilgan.
Zuhdi va xalifa bilan uçraşuvi
1,3Fuzayl taqvodorligi va zohidona turmuşi bilan tanilgan. Özbekça manbada uning huzurida Alloh zikr qilinsa yoki Qur'on öqilsa, közlaridan yoş oqqani, va'zlari tinglovçilarga ta'sir qilgani yoziladi. Xalifa Horun ar-Raşid bilan uçraşuvi haqidagi rivoyatda xalifa bergan ön ming dirhamlik hadyani u qabul qilmagan. Rusça manbada bu voqea Abu Nuaymning «Hilyat al-avliyo» asaridagi rivoyat sifatida keltiriladi.
Inglizça manbada uning yolğizlikni afzal körgani, Makkadagi uyi oldiga odamlar yiğilganda ularni qaytargani aytiladi. Unda uning bir öğli (Ali) va ikki qizi bölgani, namoz paytida vafot etgani ham qayd etilgan.
Merosi
1,3Ibn Nosiriddin undan «haramning imomi, şayxulislom» deb ta'riflagan. Inglizça manbaga köra, Bağdodda uning şarafiga maqbara qurilgan. Özbekça Vikipediyada uning asari sifatida «Kaşfu-l-mahjub» körsatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Fuzayl ibn Iyoz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1239 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAFuzayl ibn Iyoz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1239
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1239
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3063361wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.