Abu Nosir Muhammad Hindal Mirzo

Abu Nosir Muhammad Hindal Mirzo (1519-yil 4-mart — 1551-yil 20-noyabr) — Boburiylar sulolasidan bölgan şahzoda, Zahiriddin Muhammad Boburning kenja öğli. U Gulbadan begimning akasi, ikkinçi Boburiy hukmdori Humoyunning ukasi, uçinçi hukmdor Akbarning amakisi va qaynotasi edi.

Abu Nosir 1519-yil 4-martda Kobulda tuğilgan. U Boburning kenja (sakkizinçi) öğli edi. Onasi Dildor oğa begim temuriylar sultoni Mahmud mirzoning qizi va Boburning amakivaççasi bölgan. Bobur öğli tuğilgani haqidagi xabarni Hindistonni zabt etiş yölida eşitib, unga „Hindal“ (turkçada — „Hindiston oluvçi“) deb ism qöygan. Tuğilganidan ikki yil ötgaç, şahzoda va singlisi Gulbadan begim Boburning boş xotini, Humoyunning onasi Maham begimning qaramoğiga topşirilgan.

Hindal aka-uka va opa-singillari orasida eng yaqin singlisi Gulbadan begim (1524–1603) bilan bölgan. Manbalarga köra, Humoyun umrining oxirgi yillarida Boburning nazaridan tuşib qolganida Hindal otasining sevimlisi edi. Bobur Agrada ölim töşagida Humoyunni emas, öşa paytda Kobulda bölgan Hindalni körişni söragan.

Hindal noib (subadar) lavozimiga birinçi marta Badaxşonda, ön yoşida tayinlangan. Katta ögay akalari Humoyun va Kamron Mirzo uni Badaxşondagi rahbarlikni qabul qilişga köndirgan. Otasi vafot etganda 11 yoşli Hindal Kobul va Qandahor noibi bölib turgan. Humoyun taxtga ötirgaç, Hindal Malvadan taşqari Alvarni (Boburning sevimli joyi) ham olgan; Humoyun unga Ğazna va Mavot viloyatlarini jagir qilib bergan, Kamron Mirzo esa Qandahorni olgan.

Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1537-yilda Hindal Agrada amakivaççasi Sultonam begimga uylangan. Töy munosabati bilan Xonzoda begim ziyofat uyuştirgan, Gulbadan begim uni „eng uluğvor va qiziqarli“ deb tasvirlagan. Hindalning qizi Rukiya Sultan begim (1542–1626) Akbarga turmuşga çiqqan. Boşqa qizi Sulton begim Sohiba Şohquli Xon Mahramning rafiqasi bölgan.

1541-yilda Humoyunning Hamida Bonu begim bilan nikohi muzokaralari paytida Hindal bu nikohga qarşi çiqqan. Ehtimol, bunga ular özaro qarindoş bölgani sabab bölgan; Hamidaning Hindalga oşiq bölgani haqida faqat ikkilamçi dalillar bor.

1537-yilda Şerşoh Suri Bihardan janubdagi viloyatlarni vayron qilgan, Muhammad Sulton Mirzo esa yuqori viloyatlarda qözğolon kötargan. Rus va ingliz manbalariga köra, Humoyun qözğolonni bostiriş uçun Hindalni jönatgan, u Kannaujni qaytarib olib, qözğolonçilar ustidan ğalaba qozongan.

Rus va ingliz manbalarida Hindalning Agradagi isyoni ham tilga olinadi: u öz mavqeini taşlab Agraga borib, şayx Bahlulni (inglizça manbada Şeikh Bhul) öldirgan va özini hukmdor deb e'lon qilgan. Sana böyiça manbalar farq qiladi: rus manbasi 1537-yilni, ingliz manbasi 1538-yilni körsatadi.

Rus manbasiga köra, Hindal Humoyundan xafa bölib Afğonistonga qaytgan, Qandahorda hukmronlik qilgan, söng Kamron Mirzo uni quvib yuborgan. 1545-yildan keyin u Humoyunga sodiq qolgan. 1551-yil 20-noyabrda Nangarhor viloyatida Kamron Mirzoning tungi hujumi paytida 32 yoşida halok bölgan. Jasadi Kobuldagi Bobur boğlarida otasining oyoq tomoniga dafn etilgan.

Uzbekça Vikipediya maqolasida Hindal „Boburiylar imperiyasining asosçisi va birinçi imperatori“ deb atalgan, rus va ingliz manbalarida esa bu örinda Bobur körsatilgan. Mazkur maqolada keyingi ma'lumot qabul qilingan.