Zinaida Boçanseva
SaqlaşBoşqa nomlari: Zinaida Botsçantzeva
Öqiş: 2 daqiqa
Zinaida Petrovna Boçanseva (1907-yil 10-oktabr — 1973-yil 17-avgust, Toşkent) — sovet botanigi, sitolog va embriolog. Biologiya fanlari doktori, Toşkent universiteti professori bölgan.
Hayoti va faoliyati
1,3Boçanseva 1930-yilda Örta Osiyo Davlat universiteti (SAGU) biologiya fakultetini tamomlagan. Ingliz tilidagi Vikipediyada uning katta kazaklar oilasidan çiqqani, ilmiy rahbari Aleksey Ivanoviç Vvedenskiy bölgani qayd etilgan. Botanik Viktor Boçansev uning ukasi bölgan.
1930–1933-yillarda u Örta Osiyo florasini örganiş böyiça ekspeditsiyalarda qatnaşgan. Keyinçalik Özbekiston SSR Fanlar akademiyasi Botanika boğining sitologiya va embriologiya bölimiga mudirlik qilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1966-yilda Özbekiston milliy universitetida professor bölgan.
Ilmiy tadqiqotlari
1,3Olima yovvoyi ösimliklar, birinçi navbatda lolalarning morfologiyasi, sitologiyasi va biologiyasini örgangan. U 50 dan ortiq ilmiy iş muallifi. 1960-yilda lolalar böyiça doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan; natijalari 1962-yilda naşr etilgan «Lolalar. Morfologiya, sitologiya va biologiya» monografiyasiga kirgan (408 sahifa). Monografiya 1982-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan; ingliz tilidagi Vikipediya uni 1981-yilda Niderlandiyada qayta naşr etilganini ham yozadi.
Boçanseva lolalarning oltita yangi turini tavsiflagan:
- Tulipa vvedenskyi — Vvedenskiy lolasi
- Tulipa affinis — turdoş lola
- Tulipa butkovii — Butkov lolasi
- Tulipa anadroma — yuqoriga qarab ösuvçi lola
- Tulipa tschimganica — Çimgan lolasi
- Tulipa uzbekistanica (Şaripov bilan hammuallif) — Özbekiston lolasi
Seleksiya
1,31950–1960-yillarda u lolalarning eng dekorativ tabiiy şakllarini tanlaş, turlararo gibridlaş va boğ lolalari iştirokida gibridlar yaratiş bilan şuğullangan. «Lyuba Şevsova» (12-klass) va «Materinskaya Slava» (13-klass) navlari tabiiy yaşaş joylaridan yiğilgan piyozlardan tanlab olingan. «Quyoş çiqişi» (çet elda «Sunrise», 12-klass) navi gibridlaş natijasida olingan. Uning seleksiyasidagi bir qator gibrid navlar VDNXning oltin, kumuş va bronza medallariga sazovor bölgan.
Mukofotlari va xotirasi
1,3U Lenin va Mehnat Qizil Bayroği ordenlari bilan taqdirlangan. Toşkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.
Uning nomi bilan Tulipa zenaidae va Tulipa botsçantzevae turlari atalgan. Rusça va özbekça manbalarda faqat şu ikki tur sanalgan, ingliz tilidagi Vikipediyada Iris zenaidae ham keltirilgan.
Tanlangan asarlari
1,3- «Tyulpany i ikh kultura v Taşkente» (Toşkent, 1955)
- «Ontogenez tyulpanov» (1956)
- «Tyulpany. Morfologiya, sitologiya i biologiya» (Toşkent, 1962)
- «Tulips: taxonomy, morphology, cytology, phytogeography and physiology» (CRC Press, 1982)
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Zinaida Boçanseva // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1364 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAZinaida Boçanseva. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1364
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1364
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q963342wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.