Tohir Malik

Tohir Malik (asl ismi Hobilov Tohir Abdumalikoviç; 1946-yil 27-dekabr — 2019-yil 16-may) — özbek yozuvçisi va ma'rifat arbobi. U özbek adabiy fantastikasining asosçilaridan biri hisoblanadi, 2000-yilda Özbekiston xalq yozuvçisi unvoni berilgan.

Tuğilgan joyi haqida manbalar bir-biriga zid: özbekça Vikipediyada u Toşkentda (maqola matnining özida esa Qöqon şahrida) tuğilgani aytilgan, rusça va inglizça Vikipediyada Toşkent körsatilgan. Oilasi haqida ham ma'lumotlar turliça: özbekça va rusça manbalarda ziyoli oila, inglizça manbada harbiy xodimlar oilasi deyilgan.

U beş farzandli oilaning eng kenjasi bölgan va maktabga bormasdan avval akalari va opalari yonida savod çiqargan. Taniqli adib va tarjimon Mirzakalon Ismoiliy uning toğasi edi; Ismoiliy 1949-yilda „xalq duşmani“ degan tuhmat bilan qamalgan. Inglizça Vikipediyada uning 1949-yilda öldirilgani yozilgan, özbekça manbada esa toğasi keyinçalik oqlanib çiqqani aytiladi. Toğasi unga „Özing yaxşi bilmagan narsani yozma“ va „Boşqalar yurgan yöldan yurma, öz yölingni top“ degan ikki ögit bergan.

Dastlabki hikoyasi 1960-yilda „Gulxan“ jurnalida çop etilgan. 1963-yilda Toşkent davlat universiteti jurnalistika fakultetining keçki bölimiga kirgan, kunduzi qurilişda işlagan.

1966-yildan matbuot sohasida işladi: Özbekiston radiosi, „Lenin uçquni“ gazetasi, Guliston, Ğafur Ğulom nomidagi va „Çölpon“ naşriyotlari, „Şarq yulduzi“ va „Yoşlik“ jurnallari, Özbekiston yozuvçilar uyuşmasida (1988–1990-yillarda kotib) xizmat qilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, „Şarq“ NMAK Boş tahririyatida muharrir bölgan. Dostoyevskiyning „Ma'suma“ qissasini özbek tiliga tarjima qilgan, radiopyesalar, hujjatli film ssenariylari va badialar yozgan.

Talabalik yillarida yozilgan „Hikmat afandining ölimi“ özbek adabiyotida fantastika yönalişidagi birinçi qissa hisoblanadi. Keyingi asarlari orasida „Zaharli ğubor“, „Falak“, „Somon yöli elçilari“, „Çorrahada qolgan odamlar“, „Bir köça, bir keça“, „Alvido, bolalik“, „Qaldirğoç“, „Sönggi öq“, „Ov“ va tört qismli „Şaytanat“ bor. „Qaldirğoç“ Abdulla Avloniy taqdiri misolida 1920-yillar özbek ziyolilarining şakllanişini yoritadi. U adabiyotşunoslikka oid badialar ham yozgan: „Yozuvçining baxti va baxtsizligi“, „Ibrat maktabi“, „Sobir“, „Qiyomat qarz“ va „Jinoyatning uzun yöli“ risolasi.

„Sönggi öq“ asosida yetti qismli, „Şaytanat“ asosida yigirma qismli film suratga olingan. Asarlari rus va boşqa tillarga tarjima qilingan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2021-yildan „Alvido bolalik“ asosida serial efirga berilgan.

Asarlari Ğafur Ğulom nomidagi mukofotlar bilan taqdirlangan, yoşlar tarbiyasiga oid asarlari uçun „Maorif fidoyisi“ unvoni berilgan. Prezident farmoni bilan „Döstlik ordeni“ va Özbekiston xalq yozuvçisi faxriy unvoni bilan mukofotlangan (rusça manbada ordenning yili 1997 deb körsatilgan).